Conas a oibreoidh an Rialálaí Brústocaireachta

Ceachtanna ó Cheanada agus roinnt léirithe d’Éirinn

Sherry Perreault

 

an 25 Meitheamh 2015

Maidin mhaith, go raibh maith agat as mé féin a chur in aithne. Ba mhaith liom buíochas a ghabháil leis na heagraithe as cuireadh a thabhairt dom labhairt anseo inniu.

Is pléisiúr dom a bheith anseo ag imeacht an lae inniu agus, rud ba leithne fós, a bheith anseo in Éirinn i mo ról nua mar cheann rialála brústocaireachta.

Táim anseo le mí anuas agus táim ag baint taitneamh as eolas a fháil ar mo bhaile nua.

Iarradh orm labhairt libh inniu faoi phleananna an Choimisiúin um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí maidir le cur i ngníomh an Achta um Brústocaireacht a Rialáil.

Iarradh orm freisin labhairt faoi eispéireas Cheanada agus faoi na ceachtanna a d’fhéadfadh Éire a fhoghlaim as.

Táim sásta an dá rud sin a dhéanamh agus freagra a thabhairt ar roinnt ceisteanna a cuireadh orm faoi conas a oibreoidh an reachtaíocht nua sin ó thaobh na praiticiúlachta de.

**

Baintear croitheadh as cúrsaí nuair atáthar ag achtú reachtaíocht nua agus ag cur córas rialála nua i bhfeidhm. Éilítear leo sin ar dhaoine agus ar eagraíochtaí, atá cleachta lena gcuid oibre a dhéanamh ar bhealach áirithe, roinnt athruithe a dhéanamh ar an dóigh a ndéanann siad na nithe a dhéanann siad.

Beag beann ar cé acu atá an reachtaíocht ag teastáil nó nach bhfuil agus ar an méid tacaíochta atáthar ag tabhairt di, is cinnte go mbeidh ceisteanna ann faoin dóigh a n-oibreoidh sí i ndáiríre.  

Ní eisceacht atá san Acht um Brústocaireacht a Rialáil. Ó ghlac mé le mo ról nua i leith, bhuail mé le roinnt daoine a dtéann an reachtaíocht i bhfeidhm orthu agus thug mé do m’aire an tacaíocht láidir i bprionsabal do thuilleadh trédhearcachta atá á tabhairt ag na daoine agus na comhlachtaí sin a dhéanann gníomhaíochtaí brústocaireachta - bíodh comhairligh ghairmiúla bhrústocaireachta, carthanais agus eagraíochtaí neamhbhrabúis, ceannairí gnó nó fostaithe sa tseirbhís phoiblí iontu.

Tá an tacaíocht sin ríthábhachtach agus muid ag iarraidh freastal ar an oiread daoine agus is féidir a mbeidh oibleagáidí orthu faoin Acht nua.

Ní cúis iontais dom í an fhreagairt dhearfach a thug siad.

Léirítear i dtaighde a rinneadh go mbíonn brústocairí i dtíortha eile a bhfuil córais rialála i bhfeidhm iontu i bhfabhar an chórais den chuid is mó - mar shampla, méadaíonn an córas an fheasacht ar a ról agus déanann sé an ghníomhaíocht a bhailíochtú agus a dhlisteanú.

Mar sin féin, tá sé intuigthe go bhfuil spéis ag daoine a bhfuil brústocaireacht á déanamh acu agus ag na daoine sin a bhfuil brústocaireacht á déanamh orthu sa dóigh a n-oibreoidh an córas ó thaobh na praiticiúlachta de agus sa dóigh a bhféadfaidh siad ullmhú le haghaidh thosach feidhme na reachtaíochta.

Chun aghaidh a thabhairt air sin, ba mhaith liom eolas cúlra a thabhairt daoibh ar an Acht é féin agus ar an dóigh a bhfuilimidne sa Choimisiún um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí ag ullmhú le haghaidh thosach feidhme na reachtaíochta. 

An tAcht um Brústocaireacht a Rialáil

Foráiltear leis an Acht um Brústocaireacht a Rialáil nach mór do dhuine ar bith ag a bhfuil brústocaireacht á déanamh clárú mar bhrústocaire agus tuairisceán ar a ghníomhaíochtaí brústocaireachta a chur isteach trí huaire sa bhliain.

Is é an sainmhíniú a thugtar san Acht ar bhrústocaireacht ná cumarsáid idir brústocaire agus oifigeach poiblí ainmnithe maidir le ní iomchuí.

Chun críocha an Achta, is é seo an sainmhíniú a thugtar ar bhrústocairí:

  • Brústocaire gairmiúil a fhaigheann íocaíocht chun cumarsáid a dhéanamh thar ceann cliaint;
  • Fostóir ag a bhfuil níos mó ná 10 fostaithe lánaimseartha sa chás go ndéantar na cumarsáidí thar ceann an fhostóra;
  • Comhlacht ionadaíoch ag a bhfuil fostaí amháin ar a laghad atá ag déanamh cumarsáid thar ceann a bhall agus is fostaí íoctha nó sealbhóir oifige an chomhlachta a dhéanann an chumarsáid;
  • Comhlacht tathanta ag a bhfuil fostaí amháin ar a laghad atá ann go príomha chun tabhairt faoi shaincheisteanna ar leith agus is fostaí íoctha nó sealbhóir oifige an chomhlachta atá ag déanamh cumarsáid ar na saincheisteanna sin; nó
  • Duine ar bith atá ag déanamh cumarsáid faoi thalamh a fhorbairt nó a chriosú.

Chun tionscnamh a dhéanamh ar an gceanglas a bhaineann le gníomhaíochtaí a thuairisciú, ní hé amháin nach mór don duine aonair nó don eagraíocht teacht faoin sainmhíniú thuas ar bhrústocaire, ní mór dó nó di freisin a bheith ag déanamh cumarsáid faoi “ní iomchuí” le “oifigeach poiblí ainmnithe” (is é sin, Airí agus Airí Stáit, comhaltaí de Dháil Éireann, comhaltaí de Sheanad Éireann, comhaltaí de Pharlaimint na hEorpa, comhaltaí d’údaráis áitiúla, comhairleoirí speisialta agus státseirbhísigh shinsearacha).  

Is éard atá i nithe iomchuí ná nithe a bhaineann le beartas, clár nó reachtaíocht a thionscnamh, a fhorbairt nó a mhodhnú, le dámhachtain aon deontais, iasachta, chonartha nó aon cheadúnais nó údaraithe eile lena ngabhann cistí poiblí nó aon ní a bhaineann le talamh a fhorbairt nó a chriosú.

Is díolmhaithe atá nithe a bhaineann le beartas nó clár a chur i ngníomh.

Má chomhlíonann duine nó eagraíocht ag a bhfuil brústocaireacht á déanamh gach ceann de na sainmhínithe sin, caithfidh sé nó sí clárú mar bhrústocaire agus tuairisceán ar a chuid gníomhaíochtaí nó a cuid ghníomhaíochtaí a chur isteach sa chlár ar líne ag deireadh gach tréimhse iomchuí (gach ceithre mhí).

Ní mór faisnéis a bheith sa tuairisceán faoin duine nó eagraíocht ag a bhfuil an bhrústocaireacht á déanamh, faoi cé a ndearna sé nó sí brústocaireacht air nó uirthi, faoi ábhar na brústocaireachta, faoi thoradh beartaithe na brústocaireachta agus faoin gcineál gníomhaíochta a rinneadh - ríomhphost, glao teileafóin, cruinniú duine le duine.

Is cuma cé acu is foirmiúil nó neamhfhoirmiúil a bhí an idirghníomhaíocht agus cé acu in oifig Aire nó sa teach tábhairne a rinneadh í. Más brústocaireacht í, caithfear í a thuairisciú.

Ullmhú le haghaidh Tosach Feidhme

Mar a luaigh an Cathaoirleach O’Keefe, tiocfaidh an tAcht in éifeacht an 1 Meán Fómhair.

Tá sé beartaithe é a athbhreithniú tar éis bliain amháin agus gach trí bliana ina dhiaidh sin chun a chinntiú go bhfuil an reachtaíocht struchtúrtha go cuí agus nach bhfuil iarmhairtí neamhbheartaithe ag baint léi.

Rinneamar roinnt beart chun ullmhú le haghaidh tosach feidhme:

o   Ar an gcéad dul síos, bhunaíomar grúpa comhairleach geallsealbhóirí san earnáil phoiblí agus san earnáil phríobháideach araon chun pleanáil éifeachtach agus cur i ngníomh éifeachtach a chinntiú.

Chabhraigh an fóram an-úsáideach sin le heolas a dhéanamh do chumarsáidí, do tháirgí faisnéise agus d’fhorbairt an chláir ar líne é féin.

Is sampla maith é sin den dóigh ar féidir leis an gCoimisiún agus le geallsealbhóirí oibriú le chéile chun a chinntiú go n-éireoidh le brústocaireacht a rialáil.

o   Ar an dara dul síos, reáchtáladh próiseas iomaíoch chun Ceann Rialála Brústocaireachta a cheapadh. Tá ríméad orm gur roghnaíodh mé agus bainisteoidh mise agus an fhoireann seo an córas laistigh de Rúnaíocht an Choimisiúin um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí.

o   Ina dhiaidh sin, rinneamar straitéis cumarsáide agus for-rochtana a fhorbairt agus leanamar lena cur chun feidhme d’fhonn feasacht agus tuiscint ar an gcóras a mhéadú.

o   Faoi láthair, tá treoirlínte agus acmhainní faisnéise á bhforbairt agus á bhfoilsiú ar an suíomh Gréasáin againn chun a chinntiú go dtuigfear an córas.

Áirítear leis na hábhair sin:

o   Bileog Faisnéise agus treoirlínte ginearálta maidir leis an Acht.

o   Tá treoirlínte a bhaineann go sonrach le hoifigigh phoiblí ainmnithe agus le hoifigigh thofa beagnach réidh freisin.

o   Tugadh Treoirlínte maidir le Pleanáil, Criosú agus Forbairt chun críche agus cuirfear ar fáil ar an suíomh Gréasáin iad ar ball

Tá súil againn go mbeidh na treoirlínte ar fad foilsithe againn faoin gcuid luath de mhí Iúil nó faoi lár na míosa sin.

Is fiú a thabhairt faoi deara go bhfuil aistriú cultúrtha i gceist leis an reachtaíocht nua sin. Is rud nua é don rialtas, d’oifigigh phoiblí, d’oifigigh thofa agus dóibh siúd a dhéanann brústocaireacht.

Is eispéireas foghlama do gach duine dínn é, mar sin. Cuirfimid treoir agus comhairle ar fáil agus leanfaimid lena mionchoigeartú de réir mar a ghnóthaímid tuilleadh taithí ar an gcóras a riar.

Dá bhrí sin, is síoraí a bheidh na Treoirlínte. Ciallaíonn sé sin go leanfaimid lena nuashonrú de réir mar is gá. Déanfar iad a chothabháil ar líne, áit ar féidir rochtain a fháil orthu am ar bith.

Tugaim gealltanas freisin go leanfaimid le riachtanais le tuilleadh faisnéise a shainaithint agus leanfaimid le huirlisí faisnéise a fhorbairt de réir mar is gá agus iad a chur leis an suíomh Gréasáin.

Ó thaobh ábhar eile faisnéise de, sheolamar feachtas for-rochtana níos spriocdhírithe tríd an ngnáthphost agus d’eisíomar litir agus bileog faisnéise chuig níos mó ná 2,000 comhlacht a aithníodh go bhféadfadh siad gníomhaíochtaí brústocaireachta a dhéanamh.

Mar chríoch, rinneamar maoirseacht ar dhearadh agus ar fhorbairt an chórais chlárúcháin ar líne. Seoladh é an 1 Bealtaine chun deis a thabhairt do dhaoine réamhchlárú agus cleachtadh a fháil ar an suíomh agus ar an gclár roimh theacht i bhfeidhm na reachtaíochta an 1 Meán Fómhair.

Déanfaidh mé an suíomh Gréasáin www.lobbying.ie a lua go gasta freisin. Is foinse thábhachtach faisnéise faoin Acht agus faoina chur i ngníomh í.

Cuimsíonn sé an clár ar líne agus treoirlínte a d’fhorbraíomar. Chomh maith leis sin, cuimsíonn sé faisnéis chabhrach faoi conas a chinneadh gurb ionann an rud atá á dhéanamh ag duine agus an bhrústocaireacht chun críocha an Achta.

Táthar ag cur físeáin teagaisc leis an suíomh agus leanfar le faisnéis a chur leis de réir mar a théimid ar aghaidh.

Forbraíodh an córas ar líne le go mbeadh sé áisiúil don úsáideoir agus iomasach.

Tríd an gcóras ar líne, beifear in ann tuairisceáin a chomhlánú ar líne in ionad páipéar a úsáid agus áirítear leis teagasca cabhrach ar líne chun cabhrú le daoine tuairisceáin a thabhairt.

Áirítear leis saoráid chuardaigh atá furasta le húsáid, cé go bhfuil roinnt gnéithe di.

Cuirtear ar fáil ann sonraí faoi thuairisceáin, téacs mínitheach agus an cumas chun faisnéis mhíchruinn a thuairisciú.

Féadfaidh daoine réamhchlárú anois chun dul isteach sa chóras agus éirí eolach air. Níl an pobal in ann faoi amharc ar chuid ar bith den fhaisnéis atá curtha isteach ann faoi láthair. Is bealach ísealriosca lena thástáil é, mar sin.

Réamhchláraigh na scórtha duine aonair agus eagraíocht cheana féin agus táimid ag súil leis go méadóidh an líon sin ar fud an tsamhraidh.

Táimid ag súil leis an oiread idirghníomhaíochta agus is féidir le cláraithe tríd an gcóras ar líne. Mar sin féin, táimid ar fáil, ar ndóigh, chun freagra a thabhairt ar cheisteanna, freagairt d’údair imní agus comhairle a chur ar fáil.

Forfheidhmiú agus cosc

 De bhreis ar rialacha agus oibleagáidí a leagan amach, foráiltear leis an reachtaíocht um brústocaireacht do Chód Iompair do bhrústocairí a bhunú agus leagtar amach inti sraith forálacha forfheidhmiúcháin, lena n-áirítear smachtbhannaí as neamh-chomhlíonadh. 

Tá sé ar intinn againn fanacht go dtí go bhfuil go leor taithí againn ar riar an Achta sula dtosóimid ar Chód Iompair a fhorbairt. Nuair is tráthúil, tabharfaimid faoi chomhairliúcháin le geallsealbhóirí, ar ndóigh.

Tá forálacha forfheidhmiúcháin an Achta le teacht i bhfeidhm bliain amháin tar éis na bhforálacha clárúcháin.

Áirítear leo smachtbhannaí a chuimsíonn nithe idir phionós seasta 200 euro as tuairisceáin a chur isteach go mall agus phríosúnú as sáruithe níos tromchúisí ar an reachtaíocht.

Cé gur soiléir gur uirlis riachtanach agus úsáideach atá sna forálacha forfheidhmiúcháin a bheith ann, is é an cur chuige is fearr linn a ghlacadh ná tabhairt faoi oideachas, faoi fhor-rochtain, faoi chomhairle agus faoi threoir a thabhairt d’fhonn comhlíonadh a chur chun cinn agus sáruithe a chosc.

Éire sa chomhthéacs idirnáisiúnta

Agus an córas sin á fhorbairt aige, bhí an Roinn Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe, a bhí i gceannas ar an reachtaíocht a fhorbairt, bhí sí ábalta leas a bhaint as an taithí a bhí ag dlínsí eile a dhéanann brústocaireacht a rialáil.

Chuaigh sí i gcomhairle le roinnt cleachtóirí idirnáisiúnta chun cineálacha cur chuige coiteann agus dea-chleachtais a shainaithint agus chun a chinneadh cé na nithe a bhfuil ag éirí leo agus nach bhfuil ag éirí leo agus cé na nithe atá inoiriúnaithe ó thaobh na hÉireann de.

Is eol dom go ndearna oifigigh iniúchadh géar ar roinnt samhlacha Ceanadacha de rialáil brústocaireachta, idir shamhlacha feidearálacha agus shamhlacha cúigeacha, chun aon cheachtanna a d’fhéadfadh Éire a fhoghlaim astu a shainaithint. Ba mhaith liom ráiteas achomair a thabhairt ar an tsamhail Cheanadach um rialáil brústocaireachta.

An tsamhail Cheanadach um rialáil brústocaireachta

Is ann do rialáil brústocaireachta i gCeanada ag an leibhéal feidearálach agus ag an leibhéal cúigeach araon.

Déanta na fírinne, tosaíodh ar an reachtaíocht brústocaireachta ag an leibhéal feidearálach sa bhliain 1989 nuair a tugadh an Lobbyists’ Registration Act isteach. Dá bhrí sin, tá Ceanada ag rialáil brústocaireachta ag an leibhéal náisiúnta le breis agus 25 bliain anuas.

Tá reachtaíocht brústocaireachta rite ag formhór na ndlínsí cúigeacha i gCeanada, gan Prince Edward Island agus na trí chríoch thuaisceartacha a áireamh. Tugaim do m’aird, áfach, nach bhfuil a gcórais féin curtha i ngníomh ag SK (Saskatchewan) ná ag NB (New Brunswick) go fóill.

Tá a gcórais féin i bhfeidhm ag roinnt bardasachtaí, go háirithe Toronto (cathair a bhfuil breis agus 4 mhilliún duine ina gcónaí inti) agus Ottawa.

Ag an leibhéal feidearálach, tá forbairt tagtha ar an tsamhail Cheanadach le himeacht ama agus tá na nithe seo a leanas inti sa lá atá inniu ann:

-      coimisinéir brústocaireachta neamhspleách a thuairiscíonn go díreach don Pharlaimint, agus

-      Acht Brústocaireachta ina dtugtar sainmhíniú soiléir ar cad is brústocaireacht ann agus cé atá ina bhrústocaire nó ina brústocaire

Ceanglaítear leis an Acht ar dhaoine aonair a fhaigheann íocaíocht as brústocaireacht a dhéanamh nó a bhfuil brústocaireacht i gceist le 20% nó níos mó dá ngníomhaíochtaí clárú a dhéanamh.

Ní cheanglaítear ar dhaoine a dhéanann brústocaireacht ar bhonn deonach nó a chaitheann níos lú ná 20% dá gcuid ama ag déanamh brústocaireachta clárú a dhéanamh.

Ní mór do bhrústocairí cláraithe tuairisceán míosúil a chur isteach ar a gcuid gníomhaíochtaí, ar tuairisceán é ina dtugtar an fhaisnéis chéanna is gá a chur isteach chuig an gclár Éireannach (ábhar, toradh inmhianaithe, cé a ndearnadh brústocaireacht air nó uirthi, modh, etc.).

Tá an t-údarás ag an gcoimisinéir brústocaireachta cód iompair do bhrústocairí a dhréachtú agus a riar agus féadfaidh sí freisin imscrúdú a dhéanamh ar sháruithe ar an gCód agus tuarascálacha poiblí a tháirgeadh orthu. Féadfaidh sí sáruithe ar an Acht a tharchur chuig an RCMP le haghaidh imscrúdú agus cúiseamh.

Ní hé sin le rá go bhfuil córas foirfe i bhfeidhm i gCeanada. Is ann do shaincheisteanna fós a fhéadann dúshláin a chur ar na riarthóirí agus ar na brústocairí araon.

An méid sin ráite, is go maith a oibríonn an córas de ghnáth agus meastar é a bheith ina shamhail fhónta ag leibhéal idirnáisiúnta. Oibríonn sé go maith, meastar go n-oibríonn sé go maith agus tá dul chun cinn déanta aige ar thrédhearcacht maidir le conas a dhéantar beartas poiblí i gCeanada.

Cé nach féidir liom labhairt faoin rún a bhí ag na dréachtóirí reachtaíochta anseo in Éirinn maidir le cén fáth ar roghnaigh siad roinnt gnéithe de roinnt samhlacha idirnáisiúnta agus nár roghnaigh siad gnéithe eile, is é an t-aon rud amháin is féidir liom a rá ná nach córas foirfe atá i gcóras ar bith agus ní mór cur chuige ar bith a oiriúnú do chomhthéacs sonrach na tíre - ní éireodh le cur chuige a oireann do chách.

Cé go bhfuil córas brústocaireachta na hÉireann curtha in oiriúint do chomhthéacs na hÉireann, tá sé soiléir ón taobh idirnáisiúnta de go bhféadann córais rialála oibriú go maith agus go n-oibríonn siad go maith.

Níor chruthaigh siad tionchar díspreagtha míchuí ar ghníomhaíocht brústocaireachta, ní raibh an trédhearcacht mhéadaithe ina cúis le drochéifeachtaí ar phróisis cheapadh beartas agus níor chuir an trédhearcacht mhéadaithe sin bac ar na hidirghníomhaíochtaí laethúla a bhíonn ag saoránaigh lena n-oifigigh thofa.

Táim ag súil leis go mbeidh sé sin amhlaidh in Éirinn. Mar sin féin, ceann amháin de na saintréithe den reachtaíocht nua is ea go ndéantar foráil léi d’athbhreithniú tar éis bliain amháin agus gach trí bliana ina dhiaidh sin - rud a chinnteoidh go bhféadfar déileáil le haon drochiarmhairtí neamhbheartaithe trí leasú nó trí shoiléiriú.

Conclúid

Mar chonclúid, ba mhaith liom béim a leagan ar an bpointe go bhfuil an bhrústocaireacht ina cuid dhlisteanach thábhachtach den phróiseas daonlathach. Baineann ríthábhacht leis an malartú faisnéise ó thaobh cinnteoireacht éifeachtach de.

Bíonn daonlathas rathúil ag brath ar chuntasacht na ndaoine sin a gcuirtear iontaoibh an phobail iontu freisin, áfach. Bunchloch den chuntasacht is ea an trédhearcacht.

Leis an gclár brústocaireachta, feabhsófar muinín an phobail as an gcóras ach léargas a thabhairt ar an mbrústocaireacht agus faisnéis a chur ar fáil faoin mbonn le cinntí agus faoin dóigh a ndéantar iad.

Táimidne sa Choimisiún um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí tiomanta dá chinntiú go ndéanfar an reachtaíocht a riar go cothrom, go héifeachtach agus le leas an phobail i gcónaí.

I gcás gach duine agaibh sa seomra inniu a mbeidh oibleagáidí oraibh faoin reachtaíocht nua seo, molaim daoibh éirí eolach ar an suíomh Gréasáin agus ar na huirlisí a chuirtear ar fáil ann agus leas a bhaint as an tréimhse trialach le haghaidh réamhchlárú agus cleachtadh a fháil ar an suíomh.

Seo í teachtaireacht deiridh amháin ba mhaith liom a chur in iúl daoibh - is chun comhlíonadh an Achta a éascú atáimid anseo. Mar sin, ná bíodh drogall oraibh dul i dteagmháil linn má bhíonn aon cheist agaibh faoin gclár a úsáid nó má bhíonn deacrachtaí agaibh é a úsáid.

Anois, táim ag súil lenár bplé agus le ceist ar bith a d’fhéadfadh a bheith agaibh. Go raibh maith agaibh as bhur gcuid ama.