An mbaineann an reachtaíocht leat?

Bainfidh an reachtaíocht leat má chomhlíonann tú ceann ar bith de na coinníollacha seo a leanas:

1. Tá tú ag leanúint ar aghaidh le gníomhaíochtaí brústocaireachta.
2. Is Oifigeach Poiblí Ainmnithe é an duine a bhfuil brústocaireacht á déanamh air.
3. Tá cumarsáid iomchuí á déanamh agat.
4. Baineann an chumarsáid sin le ní iomchuí.
5. Ní cumarsáid eiscthe í an chumarsáid sin.

 

 

 

Cad nach foláir duit a dhéanamh?

Tiocfaidh an tAcht in éifeacht an 1 Meán Fómhair 2015.

 

Ba í an tréimhse ón 1 Meán Fómhair 2015 go dtí an 31 Nollaig 2015 an chéad tréimhse chlárúcháin. Má bhí tú ag leanúint ar aghaidh le gníomhaíochtaí brústocaireachta le linn na tréimhse sin, bhí ort clárú ar www.lobbying.ie faoin 21 Eanáir 2016 ar a dhéanaí. Chomh maith leis sin, bhí ort tuairisceán a dhéanamh faoin 21 Eanáir 2016 ina leagfar amach na sonraí riachtanacha faoi do ghníomhaíochtaí brústocaireachta sa tréimhse ón 1 Meán Fómhair 2015 go dtí an 31 Nollaig 2015. A luaithe is atá tú cláraithe, ní foláir duit leanúint ar aghaidh le tuairisceáin a dhéanamh i leith gach tréimhse ceithre mhí ina dhiaidh sin (is iad sin, an 1 Eanáir go dtí an 30 Aibreán; an 1 Bealtaine go dtí an 31 Lúnasa; an 1 Meán Fómhair go dtí an 31 Nollaig), lena n-áirítear toradh nialasach le haghaidh aon tréimhse nach ndearna tú brústocaireacht inti.

 

A       Cé atá ag leanúint ar aghaidh le gníomhaíochtaí brústocaireachta?

San Acht, liostaítear na coinníollacha atá i bhfeidhm má mheastar go bhfuil tú ag leanúint ar aghaidh le gníomhaíochtaí brústocaireachta agus, dá bhrí sin, ceanglaítear ort clárú mar bhrústocaire.

 

Is féidir go mbeidh tú ag leanúint ar aghaidh le gníomhaíochtaí brústocaireachta más rud é:

1.            Gur brústocaire gairmiúil thú: Faigheann tú íocaíocht as cumarsáid iomchuí a dhéanamh nó a bhainistiú nó ordú a thabhairt í a dhéanamh thar ceann duine eile agus comhlíontar coinníollacha eile.

2.            Go ndéanann tú brústocaireacht thar do cheann féin nó thar ceann gnóthais nó eagraíochta: Déanann tú nó bainistíonn tú cumarsáid iomchuí nó tugann tú ordú í a dhéanamh agus tá tosca áirithe i bhfeidhm.

3.            Go ndéanann tú brústocaireacht ar fhorbairt talún nó ar chriosú talún: Déanann tú cumarsáid iomchuí ar fhorbairt talún nó ar chriosú talún.

 

****

1.            Brústocaireacht ghairmiúil: cumarsáidí thar ceann cliaint

 

Beidh tú ag leanúint ar aghaidh le gníomhaíochtaí brústocaireachta más rud é:

• Go ndéanann tú nó go mbainistíonn tú cumarsáid iomchuí nó go dtugann tú ordú í a dhéanamh thar ceann cliaint

Agus

• Go bhfaigheann tú íocaíocht as an gcumarsáid sin a dhéanamh nó a bhainistiú agus as ordú a thabhairt í a dhéanamh (is féidir an íocaíocht sin a dhéanamh in airgead nó i luach airgid)

 

Agus

go mbaineann ceann ar bith de na nithe seo le do chliant:

• Tá níos mó ná 10 fostaithe lánaimseartha ag do chliant agus déantar na cumarsáidí iomchuí thar ceann an chliaint (ciallaíonn sé sin duine aonair, cuideachta, comhpháirtíocht nó eagraíocht a fhostaíonn níos mó ná deichniúr),
• Is comhlacht ionadaíoch é do chliant (is é sin, comhlacht atá ann go príomha chun ionadaíocht a dhéanamh do leasanna a chuid ball) ag a bhfuil fostaí lánaimseartha amháin nó níos mó agus déantar na cumarsáidí iomchuí thar ceann ceann amháin de na baill (mar shampla, ceardchumann, comhlacht gairmiúil, cumann tionscail nó comhlacht spóirt. Ní chuirtear eagraíochtaí atá comhdhéanta go hiomlán d’oibrithe deonacha san áireamh ach cuirfear san áireamh iad má fhostaíonn siad duine amháin go lánaimseartha) nó
• Is comhlacht tathanta é do chliant (is é sin, comhlacht atá ann go príomha chun tabhairt faoi shaincheisteanna ar leith) ag a bhfuil fostaí lánaimseartha amháin nó níos mó agus baineann na cumarsáidí iomchuí le ceann ar bith de na saincheisteanna sin (mar shampla, eagraíochtaí atá ag cur shaincheisteanna chearta an duine chun cinn nó atá i mbun feachtais ar son daoine gan dídean. Ní chuirtear eagraíochtaí atá comhdhéanta go hiomlán d’oibrithe deonacha san áireamh ach cuirfear san áireamh iad má fhostaíonn siad duine amháin go lánaimseartha) nó
• D’iarr do chliant ort cumarsáid a dhéanamh ar chriosú talún nó ar fhorbairt talún nach í príomháit chónaithe phríobháideach an chliaint í.

 

 

2.       Cumarsáidí thar do cheann féin nó thar ceann do ghnóthais/d’eagraíochta

Beidh tú ag leanúint ar aghaidh le gníomhaíochtaí brústocaireachta más rud é:

• Go ndéanann tú nó go mbainistíonn tú cumarsáid iomchuí nó go dtugann tú ordú í a dhéanamh

 

Agus

• Go mbaineann ceann ar bith de na nithe seo leat:

o   Tá níos mó ná 10 fostaithe lánaimseartha agat agus déantar na cumarsáidí iomchuí thar do cheann;

o   Is comhlacht ionadaíoch thú (is é sin, comhlacht atá ann go príomha chun ionadaíocht a dhéanamh do leasanna a chuid ball) ag a bhfuil fostaí lánaimseartha amháin nó níos mó agus déantar na cumarsáidí iomchuí thar ceann ceann amháin de na baill (mar shampla, ceardchumann, comhlacht gairmiúil, cumann tionscail nó comhlacht spóirt. Ní chuirtear eagraíochtaí atá comhdhéanta go hiomlán d’oibrithe deonacha san áireamh ach cuirfear san áireamh iad má fhostaíonn siad duine amháin go lánaimseartha)

nó

o   Is comhlacht tathanta thú (is é sin, comhlacht atá ann go príomha chun tabhairt faoi shaincheisteanna ar leith) ag a bhfuil fostaí lánaimseartha amháin nó níos mó agus baineann na cumarsáidí iomchuí le ceann ar bith de na saincheisteanna seo (mar shampla, eagraíochtaí atá ag cur shaincheisteanna chearta an duine chun cinn nó atá i mbun feachtais ar son daoine gan dídean. Ní chuirtear eagraíochtaí atá comhdhéanta go hiomlán d’oibrithe deonacha san áireamh ach cuirfear san áireamh iad má fhostaíonn siad duine amháin go lánaimseartha)

 

I gcás comhlachtaí ionadaíocha agus comhlachtaí tathanta, ní foláir an chumarsáid iomchuí a bheith déanta ag fostaí de chuid an chomhlachta nó ag duine a shealbhaíonn oifig íoctha (mar shampla, an cathaoirleach) sa chomhlacht a mbaineann a chuid feidhmeanna le gnóthaí an chomhlachta ina iomláine agus mar a ndéantar an chumarsáid sa cháil sin. (Fágann sé sin nach meastar go ginearálta gurb ionann cumarsáidí a dhéanann oibrithe deonacha neamhíoctha agus brústocaireacht. Féadfaidh sealbhóirí oifige amhail cathaoirligh agus rúnaithe a bheith ina n-oibrithe deonacha neamhíoctha. Más rud é go bhfuil siad ina n-oibrithe deonacha neamhíoctha, ní bheidh cumarsáidí a dhéanann siad cothrom go ginearálta le bheith ag leanúint ar aghaidh le gníomhaíochtaí brústocaireachta. Mar sin féin, féadfaidh cumarsáid iomchuí bheith díreach nó indíreach. Mar sin de, is brústocaireacht í sa chás go ndéanann oibrí deonach neamhíoctha an chumarsáid tar éis dó ordú a fháil ó fhostaí nó ó shealbhóir oifige íoctha agus ní mór í a chur san áireamh i dtuairisceán na heagraíochta.)

3.     Cumarsáidí ar fhorbairt talún nó ar chriosú talún

Beidh tú ag leanúint ar aghaidh le gníomhaíochtaí brústocaireachta más rud é go ndéanann tú cumarsáid iomchuí ar fhorbairt talún nó ar chriosú talún.

 

Tá treoirlínte mionsonraithe maidir le brústocaireacht i dtaca le forbairt talún agus le criosú talún ar fáil ag www.lobbying.ie.

 

TABHAIR FAOI DEARA: Ní brústocaireacht atá i ngach cineál cumarsáide.

 

Is fiú a thabhairt faoi deara nach meastar, chun críocha an Achta, gur brústocaireacht atá i ngach cineál cumarsáide. Tá roinnt díolúintí ann freisin. Ní mheastar gur brústocaireacht atá i gcumarsáid ach amháin má chomhlíonann an chumarsáid na critéir thuas. Beidh méid suntasach cumarsáidí clinic toghcheantair díolmhaithe sa chás go mbaineann an t-ábhar le gnóthaí pearsanta duine nó sa chás gur cumarsáidí iad a sheolann micreaghnóthas ag a bhfuil níos lú ná 10 fostaithe. Tá tuilleadh faisnéise leagtha amach thíos faoi nithe a meastar gur nithe iomchuí iad.

 

Is fiú a thabhairt faoi deara nach i suíomh foirmiúil ná trí mhodhanna foirmiúla a úsáid a dhéantar gach cineál brústocaireachta. Cé go ndéantar cuid mhór brústocaireachta trí chruinnithe duine le duine, trí ghlaonna teileafóin nó trí ríomhphoist, déantar brústocaireacht ar bhealaí nach bhfuil chomh foirmiúil céanna. Áirítear leo sin comhráite neamhfhoirmiúla, tóstail shóisialta, agus na meáin shóisialta, fiú. Má chomhlíonann an chumarsáid na critéir thuas, meastar gur brústocaireacht atá inti agus ní mór í a thuairisciú dá bharr sin.

 

B       Cé a bhfuil brústocaireacht á déanamh air:Oifigigh Phoiblí Ainmnithe

Is iad seo a leanas na hOifigigh Phoiblí Ainmnithe faoin Acht:

• Airí agus Airí Stáit;
• TDanna agus Seanadóirí;
• FPEnna do thoghcheantair Éireannacha;
• Baill d’údaráis áitiúla;
• Comhairleoirí Speisialta d’Airí agus d’Airí Stáit a ceapadh faoi alt 11 den Acht um Bainistíocht na Seirbhíse Poiblí, 1997;
• Fostaithe sa tSeirbhís Phoiblí mar atá leagtha síos;
• Catagóirí eile daoine mar atá leagtha síos.

Maidir leis an Státseirbhís, rinne an tAire Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe rialacháin ina soláthraítear sonraí faoi na poist atá forordaithe mar Oifigigh Phoiblí Ainmnithe chun críocha an Achta. Is forordaithe mar Oifigeach Poiblí Ainmnithe atá fostaí sa tseirbhís phoiblí ar Ard-Rúnaí, Rúnaí Tánaisteach, Leas-Rúnaí, Rúnaí Cúnta nó Stiúrthóir é i gcomhlacht seirbhíse poiblí atá sonraithe i Sceideal I de na Rialacháin.

Is forordaithe mar Oifigeach Poiblí Ainmnithe atá fostaí sa tseirbhís phoiblí i gcáil atá sonraithe i Sceideal 2 de na Rialacháin freisin.

I dtaca le húdaráis áitiúla, foráiltear leis na Rialacháin go bhfuil na daoine atá i mbun na bpost seo a leanas in údaráis áitiúla forordaithe mar Oifigigh Phoiblí Ainmnithe:

• Príomhfheidhmeannaigh agus gráid choibhéiseacha
• An Príomhfheidhmeannach Cúnta (Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath amháin)
• Stiúrthóirí Seirbhísí
• Cinn Airgeadais
• An Ceann Acmhainní Daonna (Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath amháin)

Tá sonraí iomlána faoi na poist thuas atá forordaithe sna Rialacháin ar fáil ar ár suíomh Gréasáin www.lobbying.ie. Féadfar an liosta post atá forordaithe mar Oifigigh Phoiblí Ainmnithe a leathnú le hOrdú ón Aire chuig catagóirí eile le himeacht ama.

 

Tá oibleagáid ar chomhlachtaí poiblí foilsiú a dhéanamh ar ainmneacha a bhfostaithe is Oifigigh Phoiblí Ainmnithe agus ar chur síos achomair ar a róil agus a bhfreagrachtaí chun críocha an Achta um Brústocaireacht a Rialáil 2015. Cuirfear an fhaisnéis sin ar fáil ar shuíomhanna Gréasáin na gcomhlachtaí poiblí lena mbaineann. Tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara nach bhfuil Oifigigh Phoiblí Ainmnithe ag gach comhlacht poiblí.

 

 

C       Cad is cumarsáid iomchuí ann?

Is é is cumarsáid iomchuí ann ná cumarsáid

• Is féidir a dhéanamh i scríbhinn nó ó bhéal
• A dhéantar go pearsanta (go díreach nó go hindíreach)
• A dhéantar chuig Oifigeach Poiblí Ainmnithe
• A bhaineann le ní iomchuí
• Nach cumarsáid eiscthe í

 

 

D       Cad is ní iomchuí ann?

Is é is ní iomchuí ann ná ní ar bith a bhaineann leis na nithe seo:

• Tionscnamh, forbairt nó mionathrú aon bheartais phoiblí nó aon chláir phoiblí (mar shampla, tograí le haghaidh athruithe ar chánachas, tograí le haghaidh athruithe ar bheartas talmhaíochta, tograí le haghaidh teidlíocht i leith seirbhísí sláinte a athrú)
• Ullmhú nó leasú aon dlí (lena n-áirítear reachtaíocht thánaisteach amhail ionstraimí reachtúla agus fodhlíthe) (mar shampla, tograí le haghaidh an dlí maidir le huchtú a athrú, tograí le haghaidh fodhlíthe a bhaineann le trácht a athrú)
• Dámhachtain aon deontais, iasachta nó tacaíochta airgeadais eile, aon chonartha nó aon chomhaontaithe eile, nó aon cheadúnais nó údaraithe eile lena mbaineann cistí poiblí (mar shampla, na critéir i dtaca le deontais tithíochta a dhámhachtain do dhaoine faoi mhíchumas, an ceannach maoine nó an díol maoine nó sócmhainní eile ag an rialtas.)

 

SEACHAS cur chun feidhme aon bheartais, chláir, achtaithe, dámhachtana nó ní ag a bhfuil cineál teicniúil.

(Mar shampla, mheasfaí gur ghníomhaíocht brústocaireachta a bheadh i gcumarsáidí a bhaineann le critéir a fhorbairt le haghaidh scéimeanna deontas tithíochta, le critéir a fhorbairt le haghaidh tógálaithe a roghnú chun scoileanna a thógáil nó le critéir a fhorbairt le haghaidh ceadúnas a dhámhachtain chun iompar a chur ar fáil ar bhealach sonrach. Mheasfaí gurbh ábhair chur chun feidhme a bheadh i gcur chun feidhme na scéimeanna deontais sin (an measúnú ar cé acu a cháileodh duine aonair nó nach gcáileodh) nó na gcomórtas ceadúnais nó i gcur chun feidhme na bpróiseas tairisceana trí ríomhthairiscintí.)

 

E        Cad is cumarsáid eiscthe ann?

“Cumarsáidí eiscthe” atá sna nithe seo a leanas agus, dá bhrí sin, ní mheastar gurb ionann iad agus brústocaireacht (ní cumarsáidí iomchuí iad):

• Gnóthaí príobháideacha: Cumarsáidí a dhéanann duine aonair nó a dhéantar thar ceann duine aonair a bhaineann lena ghnóthaí príobháideacha féin seachas má bhaineann siad le forbairt nó criosú aon talún (mar shampla, ní cumarsáidí iomchuí iad cumarsáidí i dtaca le d’incháilitheacht le haghaidh íocaíocht leasa shóisialaigh, teach údaráis áitiúil nó cárta leighis nó i dtaca le do theidlíocht ina leith sin). Tá treoirlínte mionsonraithe maidir le brústocaireacht i dtaca le forbairt talún agus le criosú talún ar fáil ag www.lobbying.ie;
• Caidreamh taidhleoireachta: Cumarsáidí a dhéanann tír iasachta nó críoch iasachta, an tAontas Eorpach, na Náisiúin Aontaithe nó eagraíocht idir-rialtasach idirnáisiúnta ar bith eile nó a dhéantar thar a gceann;
• Faisnéis fhíorasach: Cumarsáidí lena n-iarrtar faisnéis fhíorasach nó lena gcuirtear faisnéis fhíorasach ar fáil mar fhreagairt d’iarraidh ar an bhfaisnéis (mar shampla, cuideachta atá ag fiafraí d’fhostaí sa tseirbhís phoiblí faoi conas cáiliú le haghaidh deontas fiontraíochta agus atá ag fáil freagra; duine atá ag fiafraí faoi na rialacha i dtaca le pleanáil agus atá ag fáil freagra; faisnéis fhíorasach a chuireann comhlacht ionadaíoch ar fáil do roinn rialtais mar fhreagairt d’iarraidh ón roinn);
• Aighneachtaí foilsithe: Cumarsáidí a iarrann agus a fhoilsíonn comhlacht seirbhíse poiblí (mar shampla, aighneachtaí a fhaightear mar fhreagairt do phróiseas comhairliúcháin phoiblí a bhfoilsíonn an comhlachas poiblí iad ina dhiaidh sin.)
• Caibidlíocht cheardchumainn: Cumarsáidí atá ina gcuid de chaibidlíocht nó atá bainteach go díreach le caibidlíocht maidir le téarmaí agus coinníollacha fostaíochta ar thug ionadaithe de cheardchumann fúithi thar ceann a chuid ball;
• Sábháilteacht agus slándáil: Cumarsáidí a d’fhéadfadh a bheith ina mbagairt ar shábháilteacht aon duine nó ar shlándáil an Stáit dá nochtfaí iad;
• Coistí Oireachtais: Cumarsáidí a dhéantar in imeachtaí de chuid coiste de cheachtar Teach den Oireachtas;
• Cumarsáidí a dhéanann Oifigigh Phoiblí Ainmnithe nó fostaithe sa tseirbhís phoiblí: Cumarsáidí a dhéanann Oifigeach Poiblí Ainmnithe sa cháil sin; cumarsáidí a dhéanann fostaithe sa tseirbhís phoiblí (nó na daoine sin atá fostaithe ar conradh ag comhlacht seirbhíse poiblí) sa cháil sin agus a bhaineann le feidhmeanna an chomhlachta seirbhíse poiblí. Fostaítear fostaithe sa tseirbhís phoiblí i gcomhlachtaí seirbhíse poiblí nó bíonn siad i seilbh oifige sna comhlachtaí sin - go ginearálta, is comhlachtaí Stáit iad in ionad comhlachtaí Stáit tráchtála. (mar shampla, ní hionann agus brústocaireacht na cumarsáidí a sheolann comhairleoirí contae chuig bainisteoirí údaráis áitiúil nó fostaithe eile sa tseirbhís phoiblí.)
• Rialachas comhlachtaí Stáit tráchtála: Cumarsáidí a sheolann comhlacht Stáit tráchtála nó a sheoltar thar a cheann chuig Aire de chuid an Rialtais ag a bhfuil scaireanna sa chomhlacht nó ag a bhfuil feidhmeanna reachtúla i dtaca leis an gcomhlacht nó chuig oifigigh phoiblí atá ar obair i roinn an Aire, ar cumarsáidí iad a dhéantar i ngnáthchúrsa gnó an chomhlachta (mar shampla, cumarsáidí áirithe lena mbaineann Bus Éireann agus an tAire Iompair, Turasóireachta agus Spóirt)

Grúpaí oibre beartais: Cumarsáidí idir baill de chomhlacht iomchuí ar cheap Aire nó comhlacht seirbhíse poiblí é chun críche athbhreithniú, measúnú nó anailís a dhéanamh ar aon saincheist bheartais phoiblí d’fhonn tuairisc a thabhairt uirthi don Aire nó don chomhlacht seirbhíse poiblí. Is é is comhlacht iomchuí ann ná comhlacht a gceapann Aire nó comhlacht seirbhíse poiblí a chuid ball agus áirítear leis na baill Oifigeach Poiblí Ainmnithe amháin nó níos mó agus duine amháin nó níos mó nach bhfuil ina fhostaí/ina bhfostaithe sa tseirbhís phoiblí ná nach bhfuil fostaithe chun críocha comhlacht seirbhíse poiblí. Beidh feidhm ag an díolúine sin má dhéanann comhlacht iomchuí a chuid gníomhaíochtaí de réir an Chóid Trédhearcachta (mar shampla, grúpaí saineolaithe, grúpaí oibre, grúpaí athbhreithnithe nó coimisiúin a bunaíodh chun saincheisteanna sonracha a scrúdú agus tuairisciú orthu a n-áirítear fostaithe ainmnithe sa tseirbhís phoiblí agus roinnt fostaithe nach bhfuil sa tseirbhís phoiblí lena gcuid ball). Tá an Cód Trédhearcachta ar fáil ag https://www.lobbying.ie/help-resources/information-for-public-bodies/transparency-code/.