Ceisteanna Coitianta


Oibleagáidí chun clárú


1)      
An bhfuil aon oibleagáidí ann ar Oifigigh Phoiblí Shainithe? An gá dóibh clárú?

San Acht um Brústocaireacht a Rialáil 2015, ní leagtar aon cheanglais ar Oifigigh Phoiblí Shainithe clárú, tuairisceáin a chur isteach ná faisnéis atá i dtuairisceáin arna gcur isteach ag brústocairí a bhailíochtú. Mar sin féin, tá oibleagáidí faoi ionstraimí eile ar Oifigigh Phoiblí Shainithe go fóill, lena n-áirítear reachtaíocht um eitic, reachtaíocht um shaoráil faisnéise, agus cóid iompair. Cé nach bhfuil aon oibleagáidí foirmiúla ar Oifigigh Phoiblí Shainithe faoin Acht, tá roinnt dea-chleachtas sainaitheanta ag an gCoimisiún um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí. Tá siad sin leagtha amach sna Treoirlínte d’Oifigigh Phoiblí Shainithe, sna Treoirlínte do TDanna, do Sheanadóirí agus do FPEnna, agus sna Treoirlínte do Bhaill d’Údaráis Áitiúla. Tá gach ceann de na cáipéisí sin ar fáil ar ár suíomh Gréasáin.

2)      Tá m’eagraíocht á reáchtáil go hiomlán ag oibrithe deonacha – is é sin, níl aon bhaill foirne ar íocaíocht againn. Má dhéanaimid teagmháil le hOifigeach Poiblí Sainithe, an ionann é sin agus brústocaireacht?

Faoin Acht um Brústocaireacht a Rialáil 2015, ní foláir do dhaoine a thagann faoi raon feidhme an Achta agus a dhéanann cumarsáid le hOifigigh Phoiblí Shainithe ar nithe iomchuí clárú agus tuairisceáin ar ghníomhaíocht brústocaireachta a chur isteach. Is iad seo a leanas na daoine a thagann faoi raon feidhme an Achta:

-          Duine ag a bhfuil níos mó ná deichniúr fostaithe;

-          Comhlacht ionadaíoch nó comhlacht tathanta ag a bhfuil fostaí amháin nó níos mó;

-          Brústocaire gairmiúil a n-íoctar leis chun cumarsáid a dhéanamh thar ceann cliaint a thagann faoi na catagóirí roimhe seo; nó

-          Aon duine a dhéanann cumarsáid ar fhorbairt talún nó ar chriosú talún.

Ní gnách go dtagann eagraíocht oibrithe deonacha nach bhfuil aon bhaill foirne ar íocaíocht aici faoi raon feidhme an Achta, ach amháin sa chás go bhfuil cumarsáid á déanamh aici ar fhorbairt nó ar chriosú. Le haghaidh tuilleadh faisnéise, féach na Treoirlínte do Dhaoine atá ag Leanúint ar Aghaidh le Gníomhaíochtaí Brústocaireachta.

3)      Más rud é gur ball de chomhlacht ionadaíoch mé agus go n-iarrann sé orm brústocaireacht a dhéanamh ar mo Theachta Dála áitiúil, cé atá freagrach as tuairisceáin a chur isteach?

Faoin Acht um Brústocaireacht a Rialáil 2015, ní foláir do dhaoine a thagann faoi raon feidhme an Achta agus a dhéanann cumarsáid le hOifigigh Phoiblí Shainithe ar nithe iomchuí clárú agus tuairisceáin ar ghníomhaíocht brústocaireachta a chur isteach. Is iad seo a leanas na daoine a thagann faoi raon feidhme an Achta:

-          Duine ag a bhfuil níos mó ná deichniúr fostaithe;

-          Comhlacht ionadaíoch nó comhlacht tathanta ag a bhfuil fostaí amháin nó níos mó;

-          Brústocaire gairmiúil a n-íoctar leis chun cumarsáid a dhéanamh thar ceann cliaint a thagann faoi na catagóirí roimhe seo; nó

-          Aon duine a dhéanann cumarsáid ar fhorbairt talún nó ar chriosú talún.

Is ar an duine a dhéanann, a bhainistíonn nó a threoraíonn an ghníomhaíocht brústocaireachta atá an fhreagracht as clárú agus as tuairisceáin a chur isteach. Is féidir le comhlacht ionadaíoch a bhfuil cumarsáid á déanamh aige thar ceann a chuid ball dul i mbun gníomhaíochtaí brústocaireachta ar leibhéal an phobail, agus aird á chuid ball á tarraingt aige ar ní ar leith. I gcás den sórt sin, is ar an gcomhlacht ionadaíoch, agus ní an ball aonair, atá an oibleagáid chun clárú agus tuairisceán ar an ngníomhaíocht brústocaireachta a chur isteach.

4)      An gá dom clárú sula dtiocfaidh mé le chéile le hOifigeach Poiblí Sainithe?

Níl aon cheanglas ann chun clárú go dtí go mbeidh tús curtha ag duine le gníomhaíocht brústocaireachta. Faoin Acht um Brústocaireacht a Rialáil 2015, ceanglaítear ar duine atá i mbun gníomhaíochtaí brústocaireachta clárú agus tuairisceán ar ghníomhaíocht brústocaireachta a chur isteach laistigh de 21 lá ó dheireadh na chéad tréimhse iomchuí ina dtosaíonn sé ar ghníomhaíochtaí brústocaireachta. Mar shampla, más rud é gur le linn mhí Dheireadh Fómhair a dhéanann duine brústocaireacht den chéad uair, rinneadh an ghníomhaíocht sin laistigh den tréimhse iomchuí ón 1 Meán Fómhair go dtí an 31 Nollaig. Sa chás sin, ceanglaítear ar an duine clárú agus a chéad tuairisceáin a chur isteach faoin 21 Eanáir, is é sin, 21 lá tar éis dheireadh na tréimhse iomchuí.

5)     Sa chás go dtéann duine i mbun gníomhaíochtaí brústocaireachta thar ceann cliaint, cé hé an duine a chláróidh agus a chuirfidh tuairisceán isteach – an cliant nó an t-ionadaí gairmiúil?

Sa chás go ndéanann duine cumarsáidí iomchuí thar ceann cliaint i gcomaoin íocaíochta, nó go ndéanann sé déanamh na gcumarsáidí iomchuí a bhainistiú nó a threorú thar ceann cliaint i gcomaoin íocaíochta, ní mór don duine sin clárú agus tuairisceán maidir le gníomhaíochtaí brústocaireachta a chur isteach. Ní mór ainm an chliaint a bheith sonraithe sa tuairisceán. I gcás den sórt sin, ní bheadh sé cuí don chliant tuairisceán a chur isteach in áit an ionadaí ghairmiúil toisc nach mbeadh sé soiléir sa tuairisceán ón gcliant an ról a bhí ag an ngairmí sa chumarsáid a dhéanamh, a bhainistiú nó a threorú.

Má thagann an gairmí fruilithe agus an cliant faoi na haon ghníomhaíochtaí brústocaireachta, is é an gairmí an duine ar cheart dó an tuairisceán a chur isteach, rud a sainaithneofaí an cliant ann.

Féadfaidh an cliant dul i mbun gníomhaíochtaí breise brústocaireachta go neamhspleách ar an ionadaí fruilithe freisin (is é sin, sa chás gurb ionann an cliant agus an duine atá ag déanamh na cumarsáide iomchuí nó atá ag bainistiú nó ag treorú dhéanamh na cumarsáide iomchuí). Sa chás sin, ba cheart don chliant agus don ghairmí fruilithe araon tuairisceáin a chur isteach. I gcásanna den sórt sin, cuireann an cliant tuairisceán isteach maidir leis na gníomhaíochtaí brústocaireachta sin nach ionann iad agus na gníomhaíochtaí brústocaireachta a rinne an brústocaire gairmiúil thar ceann an chliaint.

Má thugann gairmí fruilithe comhairle do chliant maidir le gníomhaíochtaí brústocaireachta an chliaint, agus ní dhéanann sé an chumarsáid iomchuí ná ní bhainistíonn sé ná ní threoraíonn sé déanamh na cumarsáide, is é an cliant amháin nach mór dó clárú agus tuairisceán a chur isteach

6)     Ní “brústocaire” gairmiúil mé, ach bím ag déanamh cumarsáide le hOifigigh Phoiblí Ainmnithe thar ceann mo chliaint. An gá dom clárú?

Féadfaidh gairmithe ó raon leathan earnálacha cumarsáid a dhéanamh thar ceann cliaint. Ar ndóigh, féadfaidh daoine a dtugann brústocairí comhairleacha orthu féin brústocaireacht a dhéanamh thar ceann cliaint. Féadfaidh aturnaetha, gairmithe cánach, cuntasóirí, sainchomhairleoirí bainistíochta agus daoine eile déanamh amhlaidh freisin. Níl aon ghairm ar leith díolmhaithe san Acht.

Is é an tástáil atá leagtha amach in alt 5(1)(a) den Acht ná cé acu a dhéanann nó nach ndéanann an duine “aon chumarsáidí iomchuí thar ceann duine eile i gcomaoin íocaíochta (in airgead nó i luach airgid) nó déanamh na gcumarsáidí sin a bhainistiú nó a threorú” sa chás go dtagann an cliant faoi chatagóirí sonraithe, is iad sin, ní mór duine ag a bhfuil níos mó ná deichniúr fostaithe lánaimseartha a bheith sa chliant nó ní mór comhlacht ionadaíoch nó tathanta ag a bhfuil fostaí amháin ar a laghad a bheith sa chliant. Má thagann an duine faoin sainmhíniú sin agus go bhfuil sé ag déanamh cumarsáide le hOifigeach Poiblí Ainmnithe thar ceann cliaint maidir le ní iomchuí, measfar go bhfuil sé i mbun gníomhaíocht brústocaireachta, is cuma cé acu a fhéachann nó nach bhféachann sé air féin mar bhrústocaire.

Mar achoimre, is é an aidhm atá leis an gClár Brústocaireachta gníomhaíochtaí brústocaireachta a ghabháil, lena n-áirítear iad sin a dhéanann duine thar ceann cliaint, beag beann ar ghairm an duine atá ag déanamh ionadaíochta don chliant.

7)    Má tá “bratghrúpa” agus craobhacha beaga réigiúnacha araon ag eagraíocht, cé hé an ceann a chláróidh?

Tá bratchomhlacht mór agus eagraíochtaí beaga gaolmhara ag eagraíochtaí áirithe. Is féidir go bhfuil ceanncheathrú ag cinn eile, áit a ndéantar maoirseacht ar oibríochtaí na bhfochuideachtaí.

Ina lán cásanna, is í an cheanncheathrú nó an bhrateagraíocht amháin a théann i mbun gníomhaíocht brústocaireachta thar ceann an eintitis mhóir. Mar sin féin, bíonn gníomhaíochtaí brústocaireachta níos casta ná sin i gceist le heagraíochtaí eile. Mar shampla, is féidir go dtreoróidh an bhrateagraíocht nó an cheanncheathrú gníomhaíocht brústocaireachta i measc na leibhéal eile den eagraíocht. I gcásanna eile, is í balleagraíocht nó fochuideachta a stiúrann a gníomhaíocht brústocaireachta féin. Má tá níos mó ná 10 bhfostaí ag an eintiteas mór, tiocfaidh sé faoi raon feidhme an Achta. Má tá an eagraíocht bheag comhdhéanta go príomha d’oibrithe deonacha, ní thiocfaidh sí faoi raon feidhme an Achta.

Ar aon slí, is ar an leibhéal ag a ndéantar cumarsáidí brústocaireachta nó ag a ndéantar déanamh na gcumarsáidí a bhainistiú nó a threorú atá an fhreagracht as clárú agus as tuairisceáin maidir le gníomhaíocht brústocaireachta a chur isteach, fad a thagann an eagraíocht lena mbaineann faoi raon feidhme an Achta. Mar sin, ní mór a mheas cé acu a thagann nó nach dtagann an leibhéal sin faoi raon feidhme an Achta.

Má tá an feachtas brústocaireachta á threorú ag an gceanncheathrú nó ag an mbratghrúpa ag a bhfuil níos mó ná 10 bhfostaí, is í an eagraíocht sin nach mór di clárú agus tuairisceán a chur isteach. Má tá an feachtas brústocaireachta á threorú ag cumann ag leibhéal níos ísle nó ag fochuideachta (ag a bhfuil níos mó ná 10 bhfostaí), is ar an eagraíocht sin, agus ní ar an gceanncheathrú, a bheidh an fhreagracht as clárú agus as tuairisceán a chur isteach. Ar deireadh, má tá an feachtas brústocaireachta á threorú ag cumann ag leibhéal níos ísle ag a bhfuil níos lú ná 10 bhfostaí (gan an ghníomhaíocht brústocaireachta a bheith á déanamh ag an mbratchomhlacht agus gan déanamh na gníomhaíochta brústocaireachta a bheith á bhainistiú ná á threorú ag an mbratchomhlacht), ní bheidh ar an gcumann ag leibhéal níos ísle clárú toisc nach dtiocfaidh sé faoi raon feidhme an Achta.

Beidh an méid sin ag brath ar an bhfeachtas brústocaireachta atá i gceist, áfach. Is féidir gur gá do leibhéil éagsúla den eagraíocht clárú go neamhspleách ar a chéile sa chás go bhfuil siad ag stiúradh gníomhaíochtaí brústocaireachta ar leith. Mar an gcéanna, is féidir gur gá gníomhaíocht atá faoi stiúir ag bratghrúpa mór a chlárú, cé nach dtiocfaidh aon ghníomhaíocht brústocaireachta atá á stiúradh ag fochuideachta dá chuid faoi raon feidhme an Achta.

8)     Má chláraíonn carthanas mar bhrústocaire, an gcaillfidh sé a stádas carthanúil nó a dhíolúine charthanúil ó cháin a íoc?

Faoin Acht Carthanas 2009, féadfar stádas carthanúil a dheonú d’eagraíochtaí áirithe. Tugtar sainmhíniú ar eagraíocht charthanúil in alt 2 den Acht sin agus déantar na cineálacha comhlachta seo a leanas (i measc comhlachtaí eile) a eisiamh go sonrach ó stádas carthanúil: páirtí polaitíochta, comhlacht a chuireann páirtí polaitíochta nó iarrthóir polaitíochta chun cinn agus comhlacht a chuireann cúis pholaitíochta chun cinn, ach amháin má bhaineann cur chun cinn na cúise sin go díreach le cur ar aghaidh chuspóirí carthanúla an chomhlachta.

D’fhéadfadh eagraíochtaí a chomhlíonann coinníollacha áirithe faoin Acht Comhdhlúite Cánacha, 1997, cáiliú le haghaidh díolúine charthanúil ó cháin a íoc. Déantar é sin a mheasúnú ar leithligh ó stádas carthanúil.

Is faoin Údarás Rialála Carthanas agus/nó faoi na Coimisinéirí Ioncaim a chinneadh cé acu a chomhlíonann nó nach gcomhlíonann na bearta a dhéanann comhlacht na ceanglais le haghaidh stádas carthanúil nó le haghaidh leas a bhaint as díolúintí ó cháin a íoc.

Laistigh den chreat sin, tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara go gceadaítear do charthanais brústocaireacht a dhéanamh mar thaca lena bpríomhchuspóirí carthanúla. Go deimhin, féadfaidh roinnt mhaith eagraíochtaí carthanúla brústocaireacht a dhéanamh chun dul i gcion ar chlár, ar chinneadh ar chistiú nó ar sheasamh beartais de chuid an Rialtais.

Níl aon bhac ar charthanais brústocaireacht a dhéanamh fad is a chloíonn an ghníomhaíocht brústocaireachta le forálacha an Achta Carthanas, is é sin le rá, go dtagann sí le príomhchuspóirí na heagraíochta. Ní chuirfidh eagraíocht a stádas carthanúil i mbaol más rud é go gcláraíonn sí mar bhrústocaire. Ní mór di a bhreithniú, áfach, cé acu atá an tsainghníomhaíocht brústocaireachta atá sí ag iarraidh a dhéanamh inghlactha nó nach bhfuil. Is féidir go mbeidh ar charthanais na Coimisinéirí Ioncaim agus/nó an tÚdarás Rialála Carthanas a shásamh go bhfuil a ngníomhaíocht brústocaireachta ag teacht lena bpríomhchuspóirí. Má tá sí in amhras faoi cé acu atá gníomhaíocht brústocaireachta cuí nó nach bhfuil, tugtar spreagadh don eagraíocht treoir a iarraidh ó na Coimisinéirí Ioncaim nó ón Údarás Rialála Carthanas.  

Níl aon ní san Acht um Brústocaireacht a Rialáil a athraíonn na ceanglais san Acht Carthanas nó san Acht Comhdhlúite Cánacha, 1997.

Faoin Acht um Brústocaireacht a Rialáil, ní mór do dhuine a bhfuil níos mó ná deichniúr á fhostú aige nó ionadaí nó comhlacht tathanta a bhfuil fostaí amháin ar a laghad aige agus atá ag déanamh cumarsáid le hOifigeach Poiblí Ainmnithe faoi ní iomchuí clárú agus tuairisceáin ar ghníomhaíocht brústocaireachta a chur isteach. Ní ann d’aon díolúine ón gceanglas sin i gcás carthanas. Más rud é go bhfuil eagraíocht charthanúil a chomhlíonann an sainmhíniú san Acht ag déanamh cumarsáid le hOifigeach Poiblí Ainmnithe faoi ní iomchuí, caithfidh an eagraíocht charthanúil sin clárú mar bhrústocaire.


Nithe iomchuí


9)      
An ionann agus brústocaireacht na nithe seo a leanas a bhaineann le húdaráis áitiúla?

(a) Próisis iarratais phleanála

Is ábhair chur chun feidhme atá in iarratas pleanála a chur isteach agus atá in agóid a dhéanamh ar iarratas pleanála agus ní mheastar gurb ionann iad agus brústocaireacht dá bharr.

IS FÉIDIR go measfar gurb ionann agus brústocaireacht teachtaireacht ina dtacaítear le hiarratas nó ina gcuirtear i gcoinne iarratais sa chás go bhféachtar san iarratas le beartas nó le plean reatha a mhionathrú. Mar shampla, má fhéachtar in iarratas pleanála le dhá theach a thógáil ar mhír nach gceadaítear sa phlean forbartha reatha ach do theach amháin uirthi – ní ionann an t-iarratas féin agus brústocaireacht. Mar sin féin, má dhéantar teachtaireacht chun tacú leis an iarratas, is féidir go measfar go bhfuil brústocaireacht i gceist leis toisc go bhfuiltear ag féachaint san iarratas le mionathrú a dhéanamh ar an bplean bunaithe.

Le haghaidh tuilleadh faisnéise, féach na Treoirlínte maidir leis an mbrústocaireacht i dtaca le criosú agus le forbairt talún.

(b) Teagmháil a dhéanamh le comhairleoir maidir le hiarratas criosaithe

Foráiltear san Acht um Brústocaireacht a Rialáil 2015 go bhfuil brústocaireacht á déanamh ag duine ar bith a sheolann cumarsáid le hOifigeach Poiblí Sainithe ar fhorbairt talún nó ar chriosú talún agus nach foláir dó clárú dá bharr.

(c) Teagmháil a dhéanamh le comhairleoir ar ní pearsanta (mar shampla, cárta liachta nó tithíocht shóisialta)

Foráiltear i bhfo-alt 5(5)(a) den Acht gur díolmhaithe atá teachtaireachtaí a dhéanann duine aonair nó a dhéantar thar ceann duine aonair a bhaineann lena ghnóthaí príobháideacha féin maidir le ní ar bith seachas forbairt talún nó criosú talún (cé is moite de phríomhtheach príobháideach an duine aonair). Is díolmhaithe freisin atá gnóthaí pearsanta amhail cárta liachta agus tithíocht shóisialta.

10)       Cé na cineálacha nithe cur i ngníomh nó na nithe de chineál teicniúil nach meastar gur gníomhaíocht brústocaireachta iad?

Tugtar sainmhíniú in alt 5(9) den Acht ar na nithe a meastar gur “ní iomchuí” iad.  Foráiltear le halt 5(9) nach ní iomchuí iad aon cheann de na nithe seo a leanas:

  • aon ní a bhaineann le beartas, clár nó achtachán a chur i ngníomh;
  • aon ní a bhaineann le dámhachtain aon deontais, iasachta nó tacaíochta airgeadais eile, aon chonartha nó aon chomhaontaithe eile, nó aon cheadúnais nó údaraithe eile lena mbaineann cistí poiblí a chur i ngníomh; nó
  • aon ní de chineál teicniúil.

 Is iad seo a leanas samplaí de na difríochtaí idir nithe a bhféadfaí a mheas gur ní iomchuí iad agus nithe a bhféadfaí a mheas gur ní “cur i ngníomh” iad:

 2)      Cumarsáidí a bhaineann le critéir áirithe a chur ar áireamh i dtairiscint phoiblí, mheasfaí gur cumarsáidí a bhaineann le ní iomchuí iad agus gur gníomhaíocht brústocaireachta iad dá bharr sin. I gcás go gcomhaontófar na critéir agus go bhfoilseofar Iarraidh ar Thairiscintí ina dhiaidh sin, mheasfaí gur nithe cur i ngníomh iad aon tairiscint a chuirfear isteach, ceisteanna maidir le sonraíochtaí na tairisceana agus aiseolas ar thoradh na tairisceana.

Tugtar sa doiciméad uainn “Treoirlínte do dhaoine atá ag leanúint ar aghaidh le gníomhaíochtaí brústocaireachta” tuilleadh samplaí faoi nithe cur i ngníomh. Mar shampla, mheasfaí gur ghníomhaíocht brústocaireachta a bheadh i gcumarsáidí a bhaineann le critéir a fhorbairt le haghaidh scéimeanna deontas tithíochta, le critéir a fhorbairt le haghaidh tógálaithe a roghnú chun scoileanna a thógáil nó le critéir a fhorbairt le haghaidh ceadúnas a dhámhachtain chun iompar a chur ar fáil ar bhealach sonrach. Mheasfaí gur nithe cur i ngníomh a bheadh i gcur i ngníomh na scéimeanna deontais sin (an measúnú ar cé acu a cháileodh duine aonair nó nach gcáileodh) nó na gcomórtas ceadúnais nó i gcur i ngníomh na bpróiseas tairisceana trí ríomhthairiscintí.

Sampla de nithe de chineál teicniúil is ea cásanna ina bhfuil sé beartaithe ag an Rialtas beartas nó reachtaíocht a thabhairt isteach chun astaíochtaí gluaisteáin a laghdú.  Cumarsáidí a bhaineann leis an mbeartas nó an reachtaíocht atá beartaithe, mheasfaí gur cumarsáidí a bhaineann le ní iomchuí iad agus gur gníomhaíocht brústocaireachta iad dá bharr sin.  I gcás go gcuirfear an reachtaíocht i bhfeidhm, is dóigh go measfaí gur nithe teicniúla iad aon cheisteanna chuig an rannóg rialála lena mbaineann maidir le conas cloí leis na ceanglais nua agus ní mheasfaí gur gníomhaíocht brústocaireachta iad dá bharr sin. Cumarsáidí lena bhféachtar leis na ceanglais a athrú, is dóigh go measfaí gur ní iomchuí iad agus gur gníomhaíocht brústocaireachta iad dá bharr sin.

11)       An ionann agus gníomhaíocht brústocaireachta cumarsáid idir páirtí polaitíochta agus a ionadaithe tofa (oifigigh phoiblí ainmnithe)?

Imríonn páirtithe polaitíochta ról tábhachtach maidir le forbairt beartais, agus iad ag obair lena gcomhaltaí – comhaltaí tofa ina measc – chun beartais an pháirtí a fhorbairt nó a mhionchoigeartú. Tá sé tábhachtach go mbíonn páirtithe polaitíochta in ann beartais agus ardáin chláir a bhreithniú agus a fhorbairt i gcomhairle lena gcomhaltaí.  Is é a bheidh i gceist leis sin go minic ná go rachaidh páirtithe i mbun comhairliúcháin inmheánaigh de chineál éigin ar nithe a mheasfaí gur “nithe iomchuí” iad faoin Acht.  I gcás go mbeidh páirtí polaitíochta ag déanamh cumarsáid lena ionadaithe tofa (oifigigh phoiblí ainmnithe) maidir le ní iomchuí, d’fhéadfadh, dá bhrí sin, go dtiocfadh an ní sin faoin sainmhíniú ar ghníomhaíocht brústocaireachta.

Cé nach bhfuil aon fhoráil shonrach ann chun cumarsáidí den sórt sin a dhíolmhú ón sainmhíniú ar ghníomhaíocht brústocaireachta, tá an Coimisiún um Chaighdeáin den tuairim nach dóigh go raibh sé i gceist cumarsáidí inmheánacha páirtí a thabhairt faoi raon feidhme an Achta ná a cheangal go gcuirfí ar áireamh iad i dtuairisceáin chuig an gClár Brústocaireachta.

I gcás go ndéanfaidh páirtí polaitíochta cumarsáid lena ionadaithe tofa (oifigigh phoiblí ainmnithe) ina gcáil mar chomhaltaí den pháirtí agus/nó ina gcáil mar urlabhraithe páirtí i ndáil le haon bheartas poiblí nó aon chlár poiblí a thionscnamh, a fhorbairt nó a mhodhnú nó i ndáil le hachtachán a ullmhú nó a leasú, ní mheasfar gur gníomhaíocht brústocaireachta í an chumarsáid sin.


Modhanna cumarsáide/an áit a ndéantar an chumarsáid


12)      
Má labhraím go neamhfhoirmiúil le hOifigeach Poiblí Sainithe, an ionann é sin agus brústocaireacht?

Ní dhéantar aon idirdhealú san Acht um Brústocaireacht a Rialáil 2015 maidir leis an áit a ndearnadh cumarsáid iomchuí ná maidir lena fhoirmiúla atá teachtaireacht iomchuí. Má dhéanann duine a thagann faoi raon feidhme na reachtaíochta cumarsáid le hOifigeach Poiblí Sainithe maidir le ní iomchuí, is ionann é sin agus brústocaireacht, is cuma cé chomh foirmiúil a bhí an comhrá agus an áit a ndearnadh é.

13)      An bhfuil feidhm ag an Acht maidir le teachtaireachtaí a dhéantar lasmuigh d’Éirinn?

Duine nó eagraíocht atá ag seoladh teachtaireachta chuig Oifigeach Poiblí Sainithe ar bith sa chás go dtagann an idirghníomhaíocht sin leis na sainmhínithe atá san Acht (is é sin, duine atá ag seoladh teachtaireachta, faoi raon feidhme an Achta, chuig Oifigeach Poiblí Sainithe maidir le ní iomchuí), ceanglaítear air/uirthi clárú mar bhrústocaire agus an teachtaireacht a thuairisciú ina thuairisceán/tuairisceán le haghaidh na tréimhse lena mbaineann. Ní dhéantar aon dealú san Acht maidir leis an áit a ndéantar an teachtaireacht.

Níl an cinneadh ar cé acu a thagann nó nach dtagann teachtaireacht lasmuigh den dlínse ag brath ar an gceist aonair faoi cé acu a dhéantar nó nach ndéantar í go fisiciúil lasmuigh den tír. Déanfar gach cás a athbhreithniú bunaithe ar a fhíricí féin chun a fháil amach cé na cúinsí ina dtiocfadh teachtaireacht laistigh de dhlínse nó lasmuigh di agus cé acu a bheadh nó nach mbeadh feidhm ag an Acht agus conas a d’fhéadfadh feidhm a bheith ag an Acht maidir leis.

Aithnítear go bhféadfadh fadhbanna a bheith ag baint le cur i bhfeidhm allchríche an Achta. Tugtar spreagadh do gach duine de na hOifigigh Phoiblí Shainithe Éireannacha lasmuigh den Stát atá i mbun brústocaireachta cloí le brí na reachtaíochta chun trédhearcacht a chinntiú.

14)      An meastar gurb ionann postálacha sna meáin shóisialta agus brústocaireacht?

Is é an t-ábhar agus ní an modh cumarsáide a shocraíonn cé acu ba cheart í a thaifeadadh mar ghníomhaíocht brústocaireachta. I gcásanna áirithe, measfar an úsáid as na meáin shóisialta a bheith ina “teachtaireacht iomchuí” de réir an tsainmhínithe atá in alt 5(4) den Acht um Brústocaireacht a Rialáil 2015. Mar shampla, ní mheasfaí de ghnáth gurbh ionann agus brústocaireacht Tvuít atá dírithe ar lucht féachana leathan agus nach bhfuil dírithe ar dhuine aonair. Mar sin féin, más rud é go seoltar Tvuít chuig faighteoir aonair nó go bhfuil Oifigeach Poiblí Sainithe clibeáilte sa Tvuít, d’fhéadfadh gur bhrústocaireacht í. Bheadh sé ag brath ar cé acu a bhaineann nó nach mbaineann ábhar na Tvuíte le ní iomchuí agus cé acu a thagann nó nach dtagann an duine atá á seoladh laistigh de raon feidhme an Achta.

15)      Más rud é go dtugaim óráid ag ócáid agus go bhfuil TD sa lucht féachana, an bhfuil brústocaireacht á déanamh agam?

Is é an t-ábhar agus ní an modh cumarsáide a shocraíonn cé acu ba cheart í a thaifeadadh mar ghníomhaíocht brústocaireachta. De ghnáth, ní mheasfaí gurbh ionann agus brústocaireacht teachtaireacht ar nós óráide atá dírithe ar lucht féachana ginearálta agus nach bhfuil ag díriú ar Oifigigh Phoiblí Shainithe. Más rud é, áfach, go bhfuil óráid á tabhairt go sonrach d’Oifigeach Poiblí Sainithe amháin nó níos mó nó go labhraítear leis/leo san óráid, d’fhéadfadh gurbh ionann í agus brústocaireacht, ag brath ar cé acu a bhaineann nó nach mbaineann ábhar na hóráide le ní iomchuí agus ar cé acu a thagann nó nach dtagann an duine atá ag tabhairt na hóráide laistigh de raon feidhme an Achta.

D’fhéadfadh sé bheith úsáideach freisin a mheas cé acu a bheadh nó nach mbeadh teachtaireachtaí eile a dhéantar san ócáid ina dteachtaireachtaí iomchuí de réir an tsainmhínithe atá in alt 5(4) den Acht um Brústocaireacht a Rialáil.

16)      Más rud é go ndéanann Oifigeach Poiblí Sainithe teagmháil liom agus nár thosaigh mé an teagmháil, an meastar gurb ionann í sin agus brústocaireacht?

Ní dhéantar aon dealú leis an Acht um Brústocaireacht a Rialáil 2015 maidir leis an duine a thosaíonn teachtaireacht iomchuí. Más rud é go ndéanann Oifigeach Poiblí Sainithe teagmháil le duine a thagann faoi raon feidhme an Achta agus go ndéanann an duine sin teachtaireacht iomchuí, ba ghá í a thaifeadadh, beag beann ar cén duine a thosaigh an comhrá.

17)      An díolmhaithe atá próisis chomhairliúcháin phoiblí?

Luaitear i bhfo-alt 5(5)(e) den Acht um Brústocaireacht a Rialáil gur cumarsáidí “eiscthe” (díolmhaithe) iad “cumarsáidí a iarrann comhlacht seirbhíse poiblí agus a fhoilsíonn sé” agus nach meastar iad a bheith cothrom le brústocaireacht. Ba é ba dhóichí gur chumarsáid dhíolmhaithe í aighneacht a dhéantar mar chuid de phróiseas comhairliúcháin phoiblí fad is gurb é an comhlacht seirbhíse poiblí a d’iarr í agus go bhfoilsíonn an comhlacht seirbhíse poiblí í.

Is ionann cumarsáid iomchuí (gníomhaíocht brústocaireachta) agus ceann a dhéantar go pearsanta (go díreach nó go hindíreach) le hOifigeach Poiblí Ainmnithe.  De ghnáth, bunaítear in iarraidh ar aighneachtaí ó chomhlacht poiblí an próiseas trína bhféadfar aighneachtaí a dhéanamh.  Féadfar seoladh ríomhphoist cineálach, seoladh poist nó faisnéis teagmhála eile nach bhfuil ainm aon oifigigh phoiblí ainmnithe ar áireamh ann/inti a chur ar fáil.  Má dhéanann duine aighneacht de réir an phróisis sin, is beag seans go mbeidh sé ag déanamh “cumarsáid iomchuí” (is é sin, gníomhaíocht brústocaireachta a sheoladh) toisc nach mbeadh an duine ag déanamh cumarsáid go pearsanta le hOifigeach Poiblí Ainmnithe.

I gcásanna eile, féadfar ainm a thabhairt le haghaidh fostaí de chuid an chomhlachta phoiblí mar theagmhálaí. D’fhéadfadh sé/sí a bheith ina (h)oifigeach poiblí ainmnithe nó gan a bheith. Más rud é go ndéantar an aighneacht de réir an phróisis bhunaithe agus go bhfoilsíonn an comhlacht poiblí í, cáileoidh sí le haghaidh na díolúine. Más rud é, áfach, nach gcloíonn an duine atá ag déanamh na haighneachta leis an bpróiseas bunaithe agus go seolann sé/sí í chuig oifigeach poiblí ainmnithe in ionad an phróisis bhunaithe nó de bhreis air, measfar an aighneacht a bheith ina gníomhaíocht brústocaireachta agus ní bheidh sí díolmhaithe.

Ní mór an aighneacht a bheith foilsithe ag an gcomhlacht seirbhíse poiblí. Ní leor go bhfuil an aighneacht foilsithe ag an duine atá á déanamh. Mura bhfoilsíonn an comhlacht seirbhíse poiblí an aighneacht, ní bheidh sí ina cumarsáid dhíolmhaithe.

Ní leagtar amach san Acht an tréimhse nach mór don chomhlacht poiblí an aighneacht a fhoilsiú lena linn. Tá sé tábhachtach a dheimhniú leis an gcomhlacht poiblí cad a bheartaíonn sé a dhéanamh le haighneachtaí. Más amhlaidh gur dócha go dtitfidh an dáta foilsithe tar éis tréimhse tuairisceáin eile, is féidir gurbh fhearr leis an duine a bhreithniú cé acu a bheadh nó nach mbeadh sé le leas an phobail tuairisceán gníomhaíocht brústocaireachta a chur isteach i leith na haighneachta.

I roinnt cásanna, is féidir nach bhfoilseoidh comhlacht poiblí an aighneacht ar fad agus go bhfoilseoidh sé achoimre ar aighneacht an duine ina háit. Más rud é nach bhfuil ach achoimre ar an aighneacht á foilsiú ag an gcomhlacht poiblí, beidh ar an duine atá ag déanamh na haighneachta a chinntiú go mbeadh an fhaisnéis atá san achoimre cosúil leis an bhfaisnéis sin a bheadh ar an gClár Brústocaireachta dá mbeadh ar an duine tuairisceán gníomhaíocht brústocaireachta a chur isteach i leith na haighneachta i.e. ainm an duine a rinne an aighneacht; ábhar na haighneachta agus an toradh atá á lorg ag an duine.

Má tá duine sásta go bhfuil sé beartaithe ag comhlacht poiblí a (h)aighneacht a fhoilsiú ar bhealach tráthúil agus i bhformáid lena soláthrófar faisnéis atá cosúil leis an bhfaisnéis sin a bheadh ar fáil i dtuairisceán gníomhaíocht brústocaireachta, féadfaidh an duine an aighneacht a mheas go cuí mar chumarsáid eiscthe agus gan í a mheas mar ghníomhaíocht brústocaireachta nach mór a chur ar áireamh i dtuairisceán chuig an gClár Brústocaireachta.

Má tá duine in amhras, áfach, faoi cé acu atá nó nach bhfuil sé beartaithe ag an gcomhlacht poiblí an fhaisnéis riachtanach a fhoilsiú, is féidir gurbh fhearr leis an duine bheith cúramach agus breithniú a dhéanamh ar an aighneacht a chur ar áireamh ina t(h)uairisceán don tréimhse ábhartha.

18)      Má eisím cáipéis phoiblí (preaseisiúint, tuarascáil bhliantúil, etc.), an ionann í sin agus brústocaireacht?

De ghnáth, ní mheasfaí gurbh ionann agus brústocaireacht teachtaireacht atá dírithe ar lucht féachana ginearálta nó ar an bpobal. Le go measfar mar bhrústocaireacht í, ní mór teachtaireacht a bheith seolta chuig Oifigeach Poiblí Sainithe maidir le ní iomchuí.

19)      Cad is brústocaireacht indíreach ann?

Foráiltear leis an Acht um Brústocaireacht a Rialáil gur féidir “cumarsáid iomchuí” (gníomhaíocht brústocaireachta) a dhéanamh go díreach nó go hindíreach le hOifigeach Poiblí Ainmnithe.

Más rud é go n-iarrann duine go ndéanann duine eile nó eintiteas eile brústocaireacht thar cheann an chéad duine, is féidir go bhfuil an chéad duine sin ag déanamh brústocaireacht indíreach.  (Mar shampla: Iarrann duine ar chomharsa leis/léi, a bhfuil gaol aige/aici le hOifigeach Poiblí Ainmnithe, labhairt leis an Oifigeach Poiblí Ainmnithe thar a cheann/ceann.)  Sa chás sin, bheadh ceangal ar an gcéad duine clárú agus tuairisceán ar an ngníomhaíocht brústocaireachta a chur isteach sa chás go dtagann sé/sí faoi raon feidhme an Achta (féach ceist 3 thuas).

Más rud é, áfach, go bhfuil duine ag fáil íocaíocht as brústocaireacht a dhéanamh thar ceann duine eile, beidh ceangal ar an duine atá ag fáil íocaíocht as brústocaireacht a dhéanamh clárú agus tuairisceán ar ghníomhaíochtaí brústocaireachta a chur isteach agus an duine eile a chur ar áireamh mar “chliant” sa tuairisceán ar ghníomhaíochtaí brústocaireachta.

Más rud é go bhfuil duine ag déanamh cumarsáid le hoifigeach poiblí nach Oifigeach Poiblí Ainmnithe é/í faoi “ní iomchuí” agus go n-iarrann nó go luann an duine gur cheart aird Oifigigh Phoiblí Ainmnithe a tharraingt ar an gcumarsáid, measfar an chumarsáid sin a bheith ina cumarsáid a rinneadh go hindíreach leis an Oifigeach Poiblí Ainmnithe agus a bheith ina cumarsáid iomchuí.  (Mar shampla: Buaileann duine le fostaí sa tseirbhís phoiblí nach Oifigeach Poiblí Ainmnithe é/í agus iarrann sé/sí ar an bhfostaí sa tseirbhís phoiblí an ní a pléadh a chur in iúl do cheann na heagraíochta nó don Aire (ar Oifigigh Phoiblí Ainmnithe iad)).  Sa chás sin, is ag déanamh cumarsáid indíreach leis an Oifigeach Poiblí Ainmnithe atá an duine atá ag déanamh na cumarsáide agus beidh ceangal air/uirthi clárú (má thagann sé/sí faoi raon feidhme an Achta) agus tuairisceán a chur isteach i dtaca leis an ngníomhaíocht brústocaireachta sin.

Más rud é go bhfuil duine ag déanamh cumarsáid le hoifigeach poiblí nach Oifigeach Poiblí Ainmnithe é/í faoi “ní iomchuí” agus nach ndéanann an duine a iarraidh ná a lua gur cheart aird Oifigigh Phoiblí Ainmnithe a tharraingt ar an gcumarsáid, ní mheasfar an chumarsáid sin a bheith ina cumarsáid indíreach a rinneadh le hOifigeach Poiblí Ainmnithe.  Ní mheasfar an chumarsáid a bheith ina cumarsáid iomchuí indíreach ón duine fiú sa chás go gcinneann an t-oifigeach poiblí ina dhiaidh sin an ní a tharchur chuig Oifigeach Poiblí Ainmnithe (e.g. Ceann na hEagraíochta nó Aire ábhartha).

20)      Cad é an difríocht idir cumarsáidí cosmhuintire, ollchumarsáidí agus cumarsáidí spriocdhírithe?

Cineálacha difriúla feachtais bhrústocaireachta

Is ann do bhealaí difriúla a fhéadann daoine feachtais bhrústocaireachta a sheoladh.  I roinnt cásanna, is féidir go mbeidh cumarsáid “cosmhuintire” ann. Is é atá i gceist léi go dtugann eagraíocht ordú dá cuid ball nó tacadóirí dul i dteagmháil le hOifigigh Phoiblí Ainmnithe faoi ábhar ar leith.  I gcásanna eile, is féidir go mbeidh ollchumarsáid ann. Is é atá i gceist léi go ndéanann duine cumarsáidí le líon mór Oifigeach Poiblí Ainmnithe. Mar chríoch, is féidir go mbeidh cumarsáid spriocdhírithe a dhéantar le hOifigeach Poiblí Ainmnithe amháin ar leith nó le beirt Oifigeach Phoiblí Ainmnithe ar leith i gceist le gníomhaíocht brústocaireachta.  Is féidir le ceann amháin nó níos mó de na cineálacha cumarsáide sin bheith ar áireamh i bhfeachtas brústocaireachta.  Tá an seasamh i dtaca le “cumarsáidí cosmhuintire”, “ollchumarsáidí” agus “cumarsáidí spriocdhírithe” leagtha amach thíos.

Cumarsáid Cosmhuintire

Féadfaidh eagraíocht (“comhlacht ionadaíoch” nó “comhlacht tathanta” de ghnáth) ordú nó treoir a thabhairt dá cuid ball, oibrithe deonacha nó tacadóirí “cumarsáid iomchuí” a dhéanamh lena n-ionadaithe poiblí nó le hOifigigh Phoiblí Ainmnithe eile (i.e. brústocaireacht a dhéanamh) faoi ábhar nó ábhair ar leith. Tugtar “cumarsáid cosmhuintire” uirthi mar gur ar leibhéal na cosmhuintire a dhéantar í. Mar sin féin, is ar an gcomhlacht atá ag treorú na cumarsáide atá an fhreagracht as clárú agus tuairisceáin a chur isteach i leith na gníomhaíochta brústocaireachta, fiú dá mba rud é gurbh é a chuid ball, oibrithe deonacha nó tacadóirí a rinne an chumarsáid. Ní bheadh ar bhaill, oibrithe deonacha ná tacadóirí aonair clárú ná tuairisceáin a chur isteach i gcás nach bhfuil ar bun acu ach an treoir cosmhuintire a sheol an bratchomhlacht amach a leanúint.

Is iomaí cineál cumarsáide cosmhuintire atá ann. Féadfaidh comhlacht treoir a thabhairt dá chuid ball/tacadóirí scríobh chuig TD áitiúil, labhairt lena gcomhairleoir tofa, achainí a shíniú nó litir theimpléid a sheoladh chuig roinn rialtais. Féadfaidh na baill an treoir sin a leanúint nó gan í a leanúint.

Aithníonn an Coimisiún um Chaighdeáin nach mbeadh sé praiticiúil don chomhlacht taifead a choinneáil de gach “cumarsáid iomchuí” a rinne a chuid ball/tacadóirí mar thoradh ar an ordú/treoir a thug an comhlacht ná sonraí faoi na cumarsáidí sin a chur ar áireamh i dtuairisceán. Beag beann ar an leibhéal rannpháirtíochta agus ar thoradh an fheachtais, mheasfaí gur brústocaireacht í sin agus ní mór don chomhlacht atá ag tabhairt na treorach an bhrústocaireacht a chlárú.

Cé nach dtagraítear go sonrach san Acht do “cumarsáid cosmhuintire” agus nach dtugtar sainmhíniú uirthi ann, is leis an mbrí atá le gníomhaíochtaí brústocaireachta a sheoladh in alt 5(1)(b) den Acht a chumhdaítear treoir/ordú a thugtar do bhaill “cumarsáid iomchuí” a dhéanamh le hOifigeach Poiblí Ainmnithe.  Foráiltear leis an Acht gur ar an duine a dhéanann, a bhainistíonn nó a threoraíonn an ghníomhaíocht brústocaireachta atá an fhreagracht as clárú agus as tuairisceáin a chur isteach.  Sna cásanna sin, is ionann é sin agus an comhlacht atá ag déanamh bainistiú nó treorú ar na gníomhaíochtaí brústocaireachta atá á seoladh ag a chuid ball nó tacadóirí aonair.  Ní mór don chomhlacht, dá bhrí sin, an t-ordú/treoir a tugadh dá chuid ball/tacadóirí a chur ar áireamh i dtuairisceán ar a ghníomhaíocht(aí) brústocaireachta. Dearadh an clár ar bhealach ina bhféadfaí déanamh amhlaidh.

Taifeadtar an t-ordú/treoir mar “cumarsáid cosmhuintire” agus ní mór sonraí achoimre faoin ordú/treoir a tugadh do na baill a chur ar áireamh sa tuairisceán.  Ní chuirfear ar áireamh sa tuairisceán aon sonraí faoi na hOifigigh Phoiblí Ainmnithe aonair a ndearnadh teagmháil leo ná aon sonraí faoi na baill/tacadóirí a rinne an bhrústocaireacht i ndáiríre.

Níl ceangal ar na baill aonair clárú ná tuairisceán a chur isteach seachas i gcás a) go dtagann siad faoi raon feidhme an Achta, agus b) go bhfuil páirt glactha acu i ngníomhaíochtaí brústocaireachta atá de bhreis ar an ordú/treoir a thug an comhlacht nó atá ar leithligh uaidh/uaithi.

Sampla é seo de thuairisceán a bhfuil “cumarsáid cosmhuintire” ar áireamh ann.

https://www.lobbying.ie/return/13271

Ollchumarsáidí

Is é is ollchumarsáid ann ná cumarsáid a dhéantar le líon mór Oifigeach Poiblí Ainmnithe ag an aon am amháin. Mar shampla, is féidir i roinnt cásanna go gcinnfidh duine (eagraíocht nó duine aonair) cumarsáid a dhéanamh le catagóir áirithe Oifigeach Poiblí Ainmnithe (e.g. gach TD, gach Seanadóir, etc.).  Sna cásanna sin, ní bheidh sé riachtanach gach Oifigeach Poiblí Ainmnithe aonair sa chatagóir sin a ainmniú, a fhad is go ndearnadh cumarsáid le gach Oifigeach Poiblí Ainmnithe sa chatagóir.  Cuirtear ar chumas an úsáideora leis an gclár ar líne sonraí a chur ar áireamh faoina raibh i gceist leis an gcumarsáid agus faoin gcatagóir daoine a rabhthas ag spriocdhíriú orthu.  Ní gá go gcuirfear ar áireamh sa tuairisceán aon sonraí faoi na hOifigigh Phoiblí Ainmnithe aonair a ndearnadh teagmháil leo.

Níl gach Údarás Áitiúil ar leith liostaithe sa roghchlár anuas ábhartha ar lobbying.ie.  I gcás go ndearna duine aonair nó eagraíocht cumarsáid le gach ball d’Údarás Áitiúil ar leith, is féidir leis an duine nó an eagraíocht sin “Gach Ball d’Údaráis Áitiúla” a roghnú agus an t-údarás áitiúil/na húdaráis áitiúla ar leith a ainmniú sa réimse téacs bhreise.

Sampla é seo de thuairisceán a bhfuil “ollchumarsáid” ar áireamh ann.

https://www.lobbying.ie/return/11222

Cumarsáidí Spriocdhírithe

Sa chuid is mó de chásanna, is cumarsáid spriocdhírithe í an chumarsáid a dhéanfaidh duine a dhéanann brústocaireacht.

Is é atá i gceist le cumarsáidí spriocdhírithe ná gníomhaíochtaí brústocaireachta a dhírítear ar Oifigeach Poiblí Ainmnithe amháin nó níos mó (e.g. Aire/Airí ar leith nó oifigeach poiblí/oifigigh phoiblí ar leith).  Sna cásanna sin, ní mór an tOifigeach Poiblí Ainmnithe a ndearnadh cumarsáid leis/léi a ainmniú go sonrach agus beidh a (h)ainm le feiceáil ar thuairisceán an duine sin ar ghníomhaíochtaí brústocaireachta. Mar shampla, is féidir go mbuailfidh eagraíocht le hAire, go scríobhfaidh sí chuig TD nó go labhróidh sí ar an teileafón le triúr comhairleoirí aonair faoi shaincheist ar leith. Mheasfaí gach ceann de na cumarsáidí sin a bheith ina gcumarsáid spriocdhírithe. Dá bhrí sin, bheadh sé riachtanach an tOifigeach Poiblí Ainmnithe/na hOifigigh Phoiblí Ainmnithe aonair a ainmniú i dtuairisceán brústocaireachta na heagraíochta.


Oifigigh Phoiblí Shainithe a Shainaithint


21)      
Conas is eol dom gur Oifigeach Poiblí Sainithe atá i nduine?

In alt 6 den Acht um Brústocaireacht a Rialáil 2015, leagtar amach na catagóirí daoine a mheastar a bheith ina nOifigigh Phoiblí Shainithe chun críocha an Achta. Ceanglaítear leis an Acht freisin go bhfoilsíonn comhlachtaí seirbhíse poiblí liosta de na daoine aonair sin laistigh dá n-eagraíocht, lena n-áirítear ainm an duine, grád an duine agus sonraí achoimre faoi ról agus fhreagrachtaí an duine. Cé go ligtear do bhrústocairí cuardach a dhéanamh ar ainm Oifigigh Shainithe Phoiblí leis an mbunachar sonraí ar an gClár Brústocaireachta, meastar gurb é an liosta a fhoilsíonn an comhlacht seirbhíse poiblí an acmhainn chríochnúil.

22)      An ionann agus gníomhaíochtaí brústocaireachta cumarsáidí idir comhaltaí de Ghrúpaí Oibre/de Shainghrúpaí?

Foráiltear leis an Acht um Brústocaireacht a Rialáil go bhfuil duine ag déanamh “cumarsáid iomchuí” sa chás go ndéanann sé cumarsáid le hOifigeach Poiblí Ainmnithe maidir le “ní iomchuí”.  Más ag Grúpa “Oibre/Sainghrúpa” atá Oifigeach Poiblí Ainmnithe mar dhuine dá chuid comhaltaí, tá seans ann, mar sin, go bhfuil comhaltaí eile den Ghrúpa ag déanamh “cumarsáidí iomchuí” má tharlaíonn sé, agus iad i mbun plé, go ndéanann siad cumarsáid le hOifigeach Poiblí Ainmnithe maidir le ní iomchuí.  Ba ghá cumarsáidí den sórt sin a chur ar áireamh i dtuairisceán an duine sin chuig an gClár Brústocaireachta.  (Má rinne comhalta den ghrúpa na “cumarsáidí iomchuí” agus é ag déanamh ionadaíocht d’eagraíocht ar leith, is féidir gur gá na cumarsáidí a chur ar áireamh ansin i dtuairisceán na heagraíochta chuig an gClár Brústocaireachta.)

Tá díolúine ann a bhfuil feidhm aici maidir le cumarsáidí laistigh de ghrúpaí áirithe.Foráiltear in alt 5(5)(n) gur cumarsáidí díolmhaithe iad cumarsáidí idir comhaltaí de rud ar a dtugtar “comhlacht iomchuí” san Acht. Sainmhínítear “comhlacht iomchuí” in alt 5(6) den Acht mar chomhlacht a gceapann Aire nó Comhlacht Seirbhíse Poiblí a chomhaltaí, agus tá feidhm ag an méid seo a leanas maidir leis: 

  • Áirítear ar a chomhaltaí duine amháin ar a laghad ar Oifigeach Poiblí Ainmnithe é agus duine amháin ar a laghad nach bhfuil fostaithe ná fruilithe ag Comhlacht Seirbhíse Poiblí.
  • Tá athbhreithniú, measúnú nó anailís á ndéanamh ag an ngrúpa ar aon saincheist bheartais phoiblí d’fhonn tuarascáil a thabhairt don Aire den Rialtas nó don Chomhlacht Seirbhíse Poiblí maidir léi, agus
  • Seolann an grúpa a chuid gníomhaíochtaí de réir na gcritéar atá leagtha amach sa Chód Trédhearcachta

Má chomhlíonann comhlacht an sainmhíniú ar “chomhlacht iomchuí” mar atá leagtha amach thuas, ní gá cumarsáidí a dhéantar idir comhaltaí den chomhlacht sin agus a bhaineann le hobair an ghrúpa a fhoilsiú ar an gClár sa chás go bhféadfaí na cumarsáidí lena mbaineann teacht ar shlí eile faoin sainmhíniú ar “chumarsáid iomchuí”.  Beidh sé faoin nGrúpa a bhreithniú cé acu a chomhlíonann sé ceanglais alt 5(6) den Acht nó nach gcomhlíonann agus cé acu a sheolfaidh sé a chuid gníomhaíochtaí de réir an Chóid Trédhearcachta nó nach seolfaidh.  Is féidir tuilleadh faisnéise maidir le “comhlacht iomchuí” agus leis an gCód Trédhearcachta a fháil inár dTreoirlínte d’Oifigigh Phoiblí Ainmnithe. Tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara nach bhfuil feidhm ag an díolúine ach le cumarsáidí a bhaineann le hobair an ghrúpa agus nach bhfuil feidhm aici maidir le cumarsáidí eile a d’fhéadfaí a dhéanamh i measc na gcomhaltaí ar ábhair eile.

23)      An cumarsáidí díolmhaithe iad cumarsáidí ó chomhlacht corpraithe (comhlacht tráchtála stáit nó comhlacht neamhthráchtála stáit) le hAire Rialtais nó le Roinn Rialtais?

Cumarsáidí ó chomhlacht corpraithe, nó thar ceann comhlacht corpraithe, a dhéantar le hAire (nó le hOifigigh Phoiblí Ainmnithe atá ag fónamh i Roinn an Aire sin) a shealbhaíonn scaireanna sa chomhlacht corpraithe, nó a bhfuil feidhmeanna reachtúla aige nó aici i ndáil leis an gcomhlacht corpraithe, is cumarsáidí "eiscthe" (díolmhaithe) iad faoi alt 5(5)(m) den Acht i gcás ina ndéantar na cumarsáidí "i ngnáthchúrsa gnó an chomhlachta chorpraithe".  Ní mheastar na cumarsáidí sin a bheith ina ngníomhaíochtaí brústocaireachta, dá bhrí sin.

Tagraítear san fhoclaíocht ar leith a úsáidtear in alt 5(5)(m) do chumarsáidí a dhéantar "i ngnáthchúrsa gnó an chomhlachta chorpraithe".  Níl an Coimisiún um Chaighdeáin in ann a shonrú cad atá i gceist le gnáthchúrsa gnó gach comhlachta den sórt sin.  Beidh sé faoi na comhlachtaí lena mbaineann a chinneadh cé acu is amhlaidh nó nach amhlaidh go ndéantar cumarsáid i ngnáthchúrsa gnó an chomhlachta. 

D'fhéadfadh go n-áireofaí na nithe seo le samplaí de chumarsáid a dhéantar i ngnáthchúrsa gnó an chomhlachta chorpraithe: tuarascáil bhliantúil lena leagan os comhair an Oireachtais a chur ar fáil don Aire, tuairiscí ar an dul chun cinn i gcás ina bhfuil an comhlacht ag seoladh cláir thar ceann an rialtais, nó cur síos ar ghníomhaíochtaí an chomhlachta nó ábhar faisnéise ina dtugtar faisnéis fhíorasach agus ar iarradh ar an gcomhlacht é a chur ar fáil don Aire nó don Roinn.

Ní fhéadfar cumarsáid nach ndéantar i ngnáthchúrsa gnó an chomhlachta a mheas a bheith ina cumarsáid dhíolmhaithe faoi alt 5(5)(m).  Más rud é nach cumarsáid dhíolmhaithe í cumarsáid agus go mbaineann sí le ní iomchuí, féadfar an chumarsáid a mheas a bheith ina gníomhaíocht brústocaireachta ag an gcomhlacht.  D’fhéadfadh an méid seo a leanas a bheith san áireamh le samplaí:

  •          Iarraidh ar chistiú breise, ar fhóirdheontas, etc.
  •          Iarraidh ar athrú reachtach nó ar athrú beartais
  •          Iarraidh ar chumhachtaí breise nó méadaithe
  •          Ionchur sna critéir le haghaidh comórtas tairisceana a mbeartaíonn an comhlacht tráchtála stáit dul in iomaíocht ann.

I gcás ina ndéantar cumarsáidí le hAire (nó le hOifigigh Phoiblí Ainmnithe atá ag fónamh i Roinn Aire) nach sealbhaíonn scaireanna sa chomhlacht corpraithe, nó a bhfuil feidhmeanna reachtúla aige nó aici i ndáil leis an gcomhlacht corpraithe, ní bheidh feidhm ag an díolúine in alt 5(5)(m) den Acht.  Féadfar cumarsáidí den sórt sin a mheas a bheith ina ngníomhaíocht brústocaireachta más rud é go mbaineann siad le ní iomchuí agus nach bhfuil siad díolmhaithe ar shlí eile.

Is é is gníomhaíocht brústocaireachta ann ná gníomhaíocht a dhéantar go pearsanta (go díreach nó go hindíreach) le hOifigeach Poiblí Ainmnithe.  Más rud é go ndéantar cumarsáid le duine nach Oifigeach Poiblí Ainmnithe é/í agus go n-iarrtar nó go mbeartaítear go dtarraingeofar an chumarsáid ar aird Oifigigh Phoiblí Ainmnithe, féadfar a mheas go ndearnadh an chumarsáid go hindíreach le hOifigeach Poiblí Ainmnithe.

24)      An méadófar an liosta d’Oifigigh Shainithe Phoiblí san am atá le teacht?

Foráiltear le halt 6 den Acht um Brústocaireacht a Rialáil 2015 go bhféadfaidh an tAire Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe oifigigh phoiblí a leagan síos mar Oifigigh Phoiblí Shainithe faoin Acht. Chuir an tAire in iúl go bhfuil sé ar intinn aige an liosta a mhéadú am éigin san am atá le teacht. Níor socraíodh aon dáta chuige sin go fóill agus níl cinneadh déanta ar na poist eile agus na heagraíochtaí eile a d’fhéadfadh a bheith san áireamh ann. Féadfar aon cheisteanna ina leith a chur ar an Roinn Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe.

25)     Le linn feachtas toghcháin, an leanann Teachtaí Dála agus Airí lena bheith ina nOifigigh Phoiblí Ainmnithe?

Áirítear le hOifigigh Phoiblí Ainmnithe Airí agus Airí Stáit, Comhaltaí den Dáil agus den Seanad, Comhaltaí de Pharlaimint na hEorpa do na toghcheantair Éireannacha, Comhaltaí d’údaráis áitiúla, comhairleoirí speisialta agus catagóirí forordaithe de státseirbhísigh agus de sheirbhísigh phoiblí.

A luaithe a thoghtar iad agus a ghlacann siad a suíochán, meastar gur Oifigigh Phoiblí Ainmnithe iad comhaltaí den Dáil. A luaithe a fhógraítear toghchán, scoireann Teachtaí Dála dá bheith ina dTeachtaí Dála agus, dá bhrí sin, scoireann siad dá bheith ina nOifigigh Phoiblí Ainmnithe.

Mar sin féin, leanann Airí agus Airí Stáit san oifig le linn tréimhse thoghcháin agus is Oifigigh Phoiblí Ainmnithe iad le linn na tréimhse sin dá bharr. Is amhlaidh an scéal i gcás comhaltaí den Seanad.

Ábhar na dtuairisceán

26)      Má tá ainm Oifigigh Phoiblí Ainmnithe le feiceáil ar thuairisceán brústocaireachta, an ionann é sin agus a rá go gcomhaontaíonn sé le seasamh an duine atá ag déanamh brústocaireachta air?

Aon duine a théann i mbun gníomhaíochtaí brústocaireachta, féadfaidh sé déanamh amhlaidh ar roinnt bealaí: trí ríomhphoist, trí ghlaonna teileafóin, trí aighneachtaí scríofa, trí chruinnithe, etc. Is féidir roinnt de na gníomhaíochtaí sin a dhéanamh i bhfoirm mórchumarsáidí (mar shampla, ríomhphost a chur chuig gach comhalta den Oireachtas). Is féidir gníomhaíochtaí eile a bheith níos spriocdhírithe (mar shampla, cruinniú le hOifigeach Poiblí Ainmnithe ar leith).

Tá sé de fhreagracht ar oifigigh phoiblí raon tuairimí ar bheartas poiblí a iarraidh agus a chloisteáil, agus is cuid den phróiseas sin atá i dteacht le chéile le heagraíochtaí nó le daoine a d’fhéadfadh féachaint le brústocaireacht a dhéanamh orthu. Sa chás go bhfuil ainm Oifigigh Phoiblí Ainmnithe le feiceáil ar thuairisceán brústocaireachta, ní thugann sé sin le fios ach go ndearnadh brústocaireacht ar an Oifigeach Poiblí Ainmnithe ar ábhar ar leith. Ní thugann sé le tuiscint go n-aontaíonn an tOifigeach Poiblí Ainmnithe lena mbaineann le seasamh an bhrústocaire agus níor cheart é a léirmhíniú ar an mbealach sin.


Forfheidhmiú


27)      
Mura gcláraím, an gcuirfear aon phionóis orm?

I gCuid 4 den Acht um Brústocaireacht a Rialáil 2015, leagtar amach forálacha forfheidhmithe nach bhfuil sceidealta le teacht i bhfeidhm go dtí bliain amháin tar éis thosach feidhme na reachtaíochta (an 1 Meán Fómhair 2015). In Alt 19 den Acht, tugtar de chumhacht don Choimisiún um Chaighdeáin imscrúdú a dhéanamh ar sháruithe féideartha. In Alt 21, ceadaítear don Choimisiún fógraí íocaíochta seasta a ghearradh i leith sáruithe áirithe ar an reachtaíocht. Ar deireadh, in Alt 20 den Acht, tugtar d’údarás don Choimisiún cionta a ionchúiseamh.

Ginearálta 

28)      Cad a tharlóidh más rud é gur chláraigh mé de bhotún nó gur chuir mé tuairisceán maidir le gníomhaíochtaí brústocaireachta isteach nuair nach raibh ceanglas orm déanamh amhlaidh?

Cumasaítear don Choimisiún um Chaighdeáin le halt 13(3) den Acht faisnéis a bhaint láithreach den Chlár i gcás go measfaidh sé go bhfuil an fhaisnéis sin mícheart nó míthreorach.

 Más rud é go measann duine gur chláraigh sé de bhotún nó gur chuir sé tuairisceán maidir le gníomhaíochtaí brústocaireachta isteach nuair nach raibh ceanglas air déanamh amhlaidh, is féidir leis teagmháil a dhéanamh leis an gCoimisiún um Chaighdeáin agus a iarraidh go scriosfaí an fhaisnéis ón gClár.  Déanfaidh an Coimisiún um Chaighdeáin breithniú ar an iarraidh ansin agus, más cuí leis déanamh amhlaidh, scriosfaidh sé an fhaisnéis lena mbaineann.

29)      Cad a tharlóidh más rud é go bhfuilim cláraithe agus nár sheol mé aon ghníomhaíochtaí brústocaireachta le linn tréimhse tuairiscithe?

A luaithe a bheidh tú cláraithe ar an gClár Brústocaireachta, beidh oibleagáid ort tuairisceán maidir le gníomhaíochtaí brústocaireachta – tuairisceán nialasach ina measc – a chur isteach ag deireadh gach tréimhse tuairisceáin.

Mura bhfuil sé ar intinn agat gabháil do ghníomhaíocht brústocaireachta sa todhchaí, féadfaidh tú an méid sin a chur in iúl i do shonraí clárúchán tríd an rogha “Scoir go Buan de Ghníomhaíochtaí Brústocaireachta” a roghnú.

Más rud é nár sheol duine atá cláraithe ar an gClár Brústocaireachta aon ghníomhaíochtaí brústocaireachta le linn tréimhse tuairisceáin, foráiltear le halt 12(3) den Acht go luafar an méid sin sa tuairisceán don tréimhse sin i.e. ní mór don duine tuairisceán “nialasach” a chur isteach.  Is féidir le duine cláraithe tuairisceán nialasach a chomhdú ar lobbying.ie i gcúinsí den sórt sin.  Is féidir tuilleadh faisnéise faoi thuairisceán nialasach a chomhdú a fháil ar ár leathanach “Tuairisceáin Nialasacha”

Má chuir tú in iúl i do shonraí clárúcháin go bhfuil tú Scortha go Buan de Ghníomhaíochtaí Brústocaireachta a sheoladh, ní cheanglófar ort a thuilleadh tuairisceáin maidir le gníomhaíochtaí brústocaireachta a chur isteach.

30)    Cad a tharlóidh mura bhfuilim ag seoladh gníomhaíochtaí brústocaireachta a thuilleadh?

A luaithe a bheidh tú cláraithe ar an gClár Brústocaireachta, beidh oibleagáid ort tuairisceán maidir le gníomhaíochtaí brústocaireachta a chur isteach ag deireadh gach tréimhse tuairisceáin.  Beidh oibleagáid ort déanamh amhlaidh fiú amháin i gcás nár sheol tú aon ghníomhaíochtaí brústocaireachta le linn tréimhse tuairisceáin.  (Féach ceist choitianta 29 thuas maidir le tuairisceáin “nialasacha”.)

Foráiltear le halt 11(4), áfach, gurb amhlaidh, maidir le haon duine atá scortha go buan de ghníomhaíochtaí brústocaireachta a sheoladh, go bhféadfaidh sé fógra a thabhairt don Choimisiún um Chaighdeáin á rá go bhfuil sé scortha go buan de na gníomhaíochtaí sin a sheoladh.  Tugtar ar lobbying.ie saoráid trínar féidir le duine a thaifeadadh ina sonraí clárúcháin go bhfuil sé scortha go buan de ghníomhaíocht brústocaireachta a sheoladh.

 Maidir le duine a thaifead go bhfuil sé scortha go buan de ghníomhaíocht brústocaireachta a sheoladh, foráiltear le halt 12(2) den Acht nach gceanglófar air a thuilleadh tuairisceáin maidir le gníomhaíochtaí brústocaireachta (tuairisceáin nialasacha san áireamh) a chur isteach.

 Dá bhrí sin, féadfaidh aon duine cláraithe ar deimhin leis go bhfuil sé scortha go buan de ghníomhaíocht brústocaireachta a sheoladh a logáil isteach ina chuntas ar lobbying.ie agus a thaifeadadh ina shonraí Clárúcháin go bhfuil sé scortha go buan de ghníomhaíocht brústocaireachta a sheoladh.